Atrakcja regionu Kotlina Kłodzka

Jaskinia Radochowska — marmurowy labirynt pod Bzowcem

Największa udostępniona jaskinia Sudetów powstała w soczewce białego marmuru w dolinie potoku Jaskiniec. Zwiedzano ją już w osiemnastym wieku, kiedy była popularnym celem spacerów kuracjuszy z Lądka-Zdroju.

fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Pół kilometra korytarzy w marmurze

Jaskinia leży w dolinie potoku Jaskiniec, u stóp Bzowca w Górach Złotych, czyli w Sudetach Wschodnich, w pobliżu wsi Radochów w gminie Lądek-Zdrój. Wejście znajduje się na wysokości około 460 metrów nad poziomem morza, a łączna długość korytarzy sięga około pół kilometra — to jedna z największych i najlepiej rozpoznanych jaskiń w całych Sudetach.

Powstała w soczewce białego marmuru, otoczonej innymi skałami metamorficznymi: łupkami łyszczykowymi i paragnejsami. Marmur jest rozpuszczalny w wodzie i to on zdecydował o wszystkim — woda wypłukała korytarze, częściowo na kontakcie z kruchym, szaro-żółtym łupkiem.

Rysunek jaskini jest nietypowy. Korytarze biegną niemal poziomo i krzyżują się pod kątem prostym, tworząc układ przypominający szachownicę. Główną osią jest wąski Korytarz Łącznikowy, prowadzący niemal równolegle do zbocza; od niego odchodzą krótsze przejścia poprzeczne, wnęki i komory. Większe sale powstały właśnie na skrzyżowaniach.

Jak to się stało

Jaskinia jest stara: zaczęła się tworzyć w pliocenie, kilka milionów lat temu, gdy woda pod dużym ciśnieniem wypełniała cały przekrój korytarzy i rozpuszczała marmur. Rozwijały się one wzdłuż pęknięć tektonicznych i szczelin, co tłumaczy ten prostokątny układ.

Pod koniec pliocenu erozja stoków pogłębiła dolinę, koryto potoku obniżyło się, a za nim poszedł poziom wód krasowych. Strefa przy dzisiejszym otworze została odwodniona i tak powstały puste przestrzenie, po których dziś się chodzi.

Potem zaczęło się wypełnianie. W odwodnionych korytarzach odkładało się namulisko: zwietrzałe łupki odpadające od stropu i ścian, osady ilaste i gruz nanoszone z powierzchni, wytrącający się węglan wapnia i substancje organiczne, w tym kości zwierząt. Wypełniało ono komory i korytarze niemal całkowicie — usunięto je w większości dopiero w latach 1933–1939. Proces trwa nadal, podobnie jak krążenie wody: system szczelin jest czynny, a poziom wody zmienia się sezonowo.

Komora Gotycka i to, co zostało z nacieków

Najciekawszym miejscem jest Komora Gotycka — trójkątna salka na przedłużeniu środkowego wejścia, z jeziorkiem krasowym o powierzchni około trzydziestu metrów kwadratowych i głębokości około dwóch metrów.

Szata naciekowa jest uboga i w dużej mierze zniszczona: zachowały się nacieki wełniste, kaskadowe i draperie oraz ślady stalaktytów i stalagmitów. O tym, jak wyglądała kiedyś, najlepiej mówią dawne nazwy jaskini — niemiecka Reyersdorfer Tropfsteinhöhle, czyli jaskinia naciekowa, oraz polska Grota Stalaktytowa. Zniszczenia to cena wczesnej i bardzo licznej frekwencji.

Wewnątrz panuje stała temperatura około dziewięciu stopni. Do jaskini prowadzą dziś trzy sztuczne wejścia.

Kości, nietoperze i spór o człowieka z paleolitu

Namulisko okazało się archiwum. Badał je w 1935 roku G. Frenzel, a rok później L. Zotz. Znaleziono kości około dwudziestu gatunków zwierząt prehistorycznych — między innymi niedźwiedzia jaskiniowego, hieny jaskiniowej, dzikiego konia i nosorożca włochatego — a w przedniej części jaskini kości kilkunastu gatunków o wyglądzie współczesnym.

Zotz znalazł też wyroby z kwarcytu i węgielki limby, a w jednej z nisz czaszkę niedźwiedzia jaskiniowego przykrytą skalną płytą, obok niej trzy kręgi szyjne i żuchwę. Układ wyglądał na celowy i dał podstawę do przypuszczeń, że jaskinię odwiedzał człowiek paleolityczny. Dzisiejsza nauka tej teorii już nie podtrzymuje — ale sam zestaw znalezisk pozostaje jednym z najciekawszych w Sudetach.

Jaskinia żyje też dzisiaj. Jest ważnym zimowiskiem nietoperzy — zimuje tu około pięciu gatunków, między innymi nocek duży, nocek rudy i gacek brunatny. W wodzie i w szczelinach bytują drobne organizmy jaskiniowe, w tym studniczki. Cała jaskinia jest chroniona jako pomnik przyrody nieożywionej.

Kuracjusze, przewodnik i gabloty, których już nie ma

Jaskinię odkryto w drugiej połowie osiemnastego wieku, a pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1757 roku. Wkrótce stała się popularnym celem wycieczek kuracjuszy z Lądka-Zdroju — i tej roli nie zmieniła do dziś.

W latach 1933–1947 jaskinia miała stałego opiekuna i przewodnika: emerytowanego górnika Heinricha Peregrina. Przed wojną była porządnie zagospodarowana. W pobliżu stał drewniany budynek z mieszkaniem stróża i poczekalnią dla turystów, a w poczekalni, w gablotach, prezentowano znaleziska paleontologiczne.

Gabloty rozkradziono w latach pięćdziesiątych, a budynek spłonął pod koniec lat sześćdziesiątych. Dziś na łące przed wejściem stoi ogólnodostępna wiata turystyczna, a grupy oprowadzają przewodnicy.

Jak dotrzeć

  • Zielonym szlakiem z Radochowa — od przystanku autobusowego przy drodze Kłodzko – Lądek-Zdrój idzie się około trzydziestu minut.
  • Niebieskim szlakiem z Lądka-Zdroju — przez Radochów i kalwarię na Cierniaku, około osiemdziesięciu minut; to najładniejsze podejście.
  • Samochodem — z Radochowa prowadzi droga gruntowo-szutrowa; ostatni odcinek i tak trzeba przejść pieszo.
  • Z Lądka-Zdroju — jaskinia jest naturalnym celem półdniowego wyjścia ze zdroju, do połączenia z Trojakiem albo z kalwarią.

Dobre rady

Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem i tylko w sezonie letnim; przez resztę roku jaskinia należy do nietoperzy i nie wolno jej niepokoić. Wewnątrz jest około dziewięciu stopni i wilgotno, więc kurtka przydaje się nawet w sierpniu, a obuwie powinno trzymać na mokrym kamieniu.

Warto wiedzieć, czego się tu nie zobaczy: wielkich naciekowych sal w stylu Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie. Radochowska jest ciekawa inaczej — rysunkiem korytarzy, marmurem, jeziorkiem i historią badań. Najlepiej łączyć ją z Lądkiem-Zdrojem i kalwarią na Cierniaku w jednym wyjściu.

Jak dojechać i praktyczne info

Lokalizacja
dolina potoku Jaskiniec u stóp Bzowca, Góry Złote, koło Radochowa, gmina Lądek-Zdrój, województwo dolnośląskie
Typ
jaskinia krasowa w soczewce białego marmuru, rozwinięcie poziome
Długość
około pół kilometra korytarzy i komór
Wysokość otworu
około 460 m n.p.m.
Temperatura
stała, około 9 °C
Wejścia
trzy sztuczne otwory
Najciekawsze miejsce
Komora Gotycka z jeziorkiem krasowym o powierzchni około 30 m² i głębokości około 2 m
Powstanie
pliocen — wypłukanie marmuru przez wody pod ciśnieniem, wzdłuż pęknięć tektonicznych
Nacieki
ubogie i zniszczone: wełniste, kaskadowe, draperie, ślady stalaktytów i stalagmitów
Znaleziska
kości około 20 gatunków zwierząt prehistorycznych, m.in. niedźwiedzia jaskiniowego, hieny jaskiniowej, nosorożca włochatego
Badania
G. Frenzel w 1935, L. Zotz w 1936; namulisko usunięte w latach 1933–1939
Ochrona
pomnik przyrody nieożywionej; ważne zimowisko około pięciu gatunków nietoperzy
Pierwsza wzmianka
1757 rok; dawne nazwy niemieckie Reyersdorfer Tropfsteinhöhle i Kunzendorfer Höhle
Zwiedzanie
z przewodnikiem, w sezonie letnim; przy wejściu ogólnodostępna wiata
Dojazd
zielony szlak z Radochowa (ok. 30 min) lub niebieski z Lądka-Zdroju (ok. 80 min)
Aktualne godziny i bilety
oficjalny serwis Lądka-Zdroju
Mapa: Google Maps · 50.3586, 16.8192

Kiedy najlepiej

Wiosna

Poziom wody w jeziorku bywa najwyższy po roztopach, a potok Jaskiniec idzie pełny. Nietoperze jeszcze zimują, więc początek sezonu zależy od ich wybudzenia.

Lato

Jedyna pora, kiedy jaskinię się zwiedza, i zarazem najlepszy moment na podejście z Lądka przez kalwarię. W środku chłód jest ulgą.

Jesień

Koniec sezonu zwiedzania, ale dolina potoku Jaskiniec jest wtedy najładniejsza. Warto przyjechać raczej dla szlaku niż dla wnętrza.

Zima

Jaskinia należy do nietoperzy i jest dla nich kluczowym schronieniem. Szlaki pozostają otwarte, a dojście do wiaty jest spokojnym zimowym spacerem.

Inne atrakcje w Kotlinie Kłodzkiej

Odległości w linii prostej od „Jaskinia Radochowska" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.

Lądek-Zdrój — uzdrowiskoUzdrowisko w dolinie Białej Lądeckiej z barokowym zakładem kąpielowym z 1678 roku i wodami
~4,6 km w linii prostej
Kopalnia Złota w Złotym StokuZabytkowe sztolnie dawnej kopalni złota w Złotym Stoku z podziemnym wodospadem — zwiedzani
~10 km w linii prostej
Jaskinia Niedźwiedzia w KletnieJedna z najpiękniejszych jaskiń w Polsce — bogata szata naciekowa w Masywie Śnieżnika, zwi
~14 km w linii prostej
Twierdza KłodzkaPruska forteca z XVII–XVIII w. na wzgórzu w centrum Kłodzka. Bastiony, podziemne korytarze
~14 km w linii prostej
Długopole-ZdrójKameralne uzdrowisko w dolinie Nysy Kłodzkiej: trzy ujęcia szczaw, park zdrojowy i drewnia
~18 km w linii prostej
Polanica-Zdrój — uzdrowiskoNajmłodsze uzdrowisko Kotliny Kłodzkiej — źródło Wielka Pieniawa z 1904 roku, dom zdrojowy
~22 km w linii prostej
Twierdza SrebrnogórskaPruska twierdza górska z lat 1765–1777 w Górach Sowich, z największym w Europie donżonem i
~27 km w linii prostej
Uzdrowiska Kotliny: Kudowa, Duszniki, PolanicaTrójka znanych uzdrowisk kotliny — Kudowa-Zdrój, Duszniki-Zdrój i Polanica-Zdrój: parki zd
~29 km w linii prostej
Bazylika i kalwaria w WambierzycachBarokowa bazylika i rozległa kalwaria w Wambierzycach — „Dolnośląska Jerozolima” ze słynną
~30 km w linii prostej
Młyn papierniczy w Dusznikach-ZdrojuZabytkowa papiernia nad Bystrzycą Dusznicką z XVI wieku: Muzeum Papiernictwa, pokazowa cze
~30 km w linii prostej
Duszniki-Zdrój — uzdrowiskoUzdrowisko w dolinie Bystrzycy Dusznickiej, z Dworkiem Chopina, Festiwalem Chopinowskim od
~31 km w linii prostej
Przerzeczyn-Zdrój — uzdrowiskoJedno z najmniejszych polskich uzdrowisk: wody radonowe z siarkowodorem, park zdrojowy i g
~36 km w linii prostej
Szczeliniec WielkiNajwyższy szczyt Gór Stołowych (919 m). Płaskowyż piaskowca z labiryntem skał, korytarzy,
~37 km w linii prostej
Błędne SkałyLabirynt skalnych korytarzy w Górach Stołowych, przy granicy z Czechami. Ścieżka prowadzi
~38 km w linii prostej
Kaplica Czaszek w CzermnejSanktuarium z 1776 z wnętrzem ozdobionym ~3000 czaszek i ~21000 kości w krypcie. Pamiątka
~42 km w linii prostej
Kudowa-Zdrój — uzdrowiskoGraniczne uzdrowisko u stóp Gór Stołowych — szczawy żelaziste, park z 1820 roku, pijalnia
~42 km w linii prostej

Gdzie spać blisko

Obiekty z naszej listy noclegów, które mają Jaskinia Radochowska w zasięgu spaceru lub krótkiego dojazdu.

Zobacz wszystkie noclegi w regionie Kotlina Kłodzka →