Historia kaplicy
Czermna w XVIII wieku była małą wiejską parafią na pograniczu czeskim. Region wycierpiał wiele tragedii w poprzednich stuleciach: wojnę trzydziestoletnią (1618–1648) — Czechy i Śląsk były głównym teatrem działań; wojny śląskie XVIII wieku — Habsburgowie kontra Prusy; epidemie cholery, tyfusu i innych chorób; głód po nieurodzajach. Cmentarze wokół kościoła Świętego Bartłomieja były pełne kości, które gdy zaczęto kopać nowe groby, wyciągano i składano w stosach.
Ksiądz Wacław Tomaszek (1715–1804), proboszcz Czermnej w drugiej połowie XVIII wieku, przyjął nietypową, ale w epoce baroku popularną decyzję: zamiast wywozić kości — uczynić z nich memento mori. W 1776 roku zaczął zbierać szczątki z masowych grobów wokół kościoła i ozdabiać nimi wnętrze małej kaplicy cmentarnej obok. Sam pracował przez 18 lat — układał czaszki w geometryczne wzory, wybierał czaszki o szczególnych cechach (zniekształconych przez choroby, urazy bojowe, syfilis, paraliż dziecięcy).
Wnętrze
Wnętrze kaplicy jest całkowicie pokryte czaszkami i kośćmi — ściany, sufit, ołtarz. Łącznie wewnątrz ok. 3000 czaszek, w krypcie pod kaplicą kolejne ~21000 kości i czaszek (samym ksiądz Tomaszek został pochowany na końcu w tej krypcie, jego czaszka jest między innymi). Kompozycja barokowa — czaszki ułożone w łuki, geometryczne wzory, podkreślają architekturę kaplicy.
Centralne miejsce zajmuje ołtarz z czaszkami — niektóre czaszki są wyraźnie oznaczone (np. czaszka burmistrza Czermnej, żołnierza tureckiego z bitwy pod Wiedniem 1683, czaszka z dziurą po kuli). Wszystkie były oczyszczone, częściowo bielone — co dawało im charakterystyczny żółto-brązowy kolor.
Memento mori — kontekst
Kaplica Czaszek to przykład barokowego memento mori — średniowieczne i wczesnonowożytne podejście do śmierci, w którym kości miały przypominać o przemijaniu wszelkiego życia. W epoce ksiądz Tomaszek nie był sam — podobne ossuaria istnieją:
- Sedlec ossuarium w Czechach (Kutná Hora) — najsłynniejsze, ok. 40000 szkieletów
- Capela dos Ossos w Évorze (Portugalia)
- Kaplica Czaszek w Rzymie (Santa Maria della Concezione) — kapucyńska
- Polska Kaplica Czaszek jest jedną z trzech najsłynniejszych w Europie
- Większość ossuariów to kapucyńskie i franciszkańskie — w nawiązaniu do ich teologicznej refleksji o ubóstwie i śmierci
Praktycznie
- Adres — Czermna (dzielnica Kudowy-Zdroju), ul. Moniuszki 8
- Bilet — ok. 6 zł dorośli, 3 zł dzieci
- Otwarte — sezonowo (zwykle V–X), poza sezonem za zgłoszeniem
- Czas zwiedzania — 20–30 min (kaplica jest mała)
- Dla dzieci — ostrożnie, niektóre starsze nie reagują dobrze na widok prawdziwych czaszek
- Zdjęcia — generalnie dozwolone, ale bez flesza
- W kompleksie — kościół św. Bartłomieja (XVII w.) i cmentarz parafialny
Jak dojechać i praktyczne info
- Adres
- Czermna, ul. Moniuszki 8 (Kudowa-Zdrój)
- Bilet
- ~6 zł dorośli, ~3 zł dzieci
- Sezon
- Maj–październik (poza sezonem za zgłoszeniem)
- Czas zwiedzania
- 20–30 min
- Z Kudowy-Zdroju
- ~5 min samochodem
- Dla dzieci
- Ostrożnie — autentyczne czaszki
Kiedy najlepiej
Otwierane w maju, mało turystów, refleksyjna atmosfera.
Tłumy w lipcu i sierpniu — w sezonie kolejki do środka.
Wrzesień — All Saints w listopadzie szczególna atmosfera kaplicy.
Zwykle zamknięte (otwierane tylko za zgłoszeniem).
Inne atrakcje w Kotlinie Kłodzkiej
Odległości w linii prostej od „Kaplica Czaszek w Czermnej" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.
Gdzie spać blisko
Obiekty z naszej listy noclegów, które mają Kaplica Czaszek w Czermnej w zasięgu spaceru lub krótkiego dojazdu.
