Białowieża — ostatnia puszcza nizinna i 700 żubrów na wolności.

Puszcza Białowieska to ostatni w Europie fragment pierwotnego lasu nizinnego — kompleks leśny ciągnący się po obu stronach polsko-białoruskiej granicy. Po stronie polskiej zajmuje ok. 600 km², z czego ścisłą ochroną objęty jest Białowieski Park Narodowy (~105 km²) — najstarszy i jeden z najcenniejszych parków narodowych Polski. Wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1979 roku, w 1992 rozszerzony jako transgraniczny obiekt z parkiem Białowieżskim po stronie białoruskiej.

Co odróżnia Puszczę Białowieską od innych polskich lasów? Wielowiekowa naturalna struktura. W większości polskich lasów drzewa są tej samej generacji, posadzone planowo w XIX–XX wieku. Tu — drzewa różnowiekowe, od młodników po 400-letnie dęby. Martwe drewno nie jest sprzątane (poza otuliną gospodarczą), więc gnijące pnie tworzą siedliska dla setek gatunków grzybów, owadów, ptaków. Las wygląda chaotycznie — i to dokładnie ten chaos czyni go unikalnym ekosystemem.

Żubr (Bison bonasus) to ikona Puszczy. Po I wojnie światowej został wytępiony — ostatni dziki żubr puszczański zginął w 1919 roku. Reintrodukcja zaczęła się w 1929 roku z osobników z ogrodów zoologicznych. Dziś po polskiej stronie żyje ~700 żubrów wolno (cała Polska — ok. 2500), Puszcza Białowieska to największa populacja w kraju. Spotkanie żubra w lesie jest możliwe, choć rzadko — częściej zobaczysz je w Pokazowym Rezerwacie Żubrów.

Region ma silną historię carską. W XIX wieku Puszcza była terenem polowań rosyjskich carów, zwłaszcza Aleksandra II i Aleksandra III. W 1894 roku zbudowano tu monumentalny pałac carski — drewniany, w stylu wiejsko-rosyjskim, na ponad 100 pokoi. Pałac spalony w 1944 roku przez wycofujące się wojska niemieckie; do dziś zachował się Park Pałacowy z bramą wjazdową, dawną stróżówką i resztkami fundamentów. W parku stoi nowoczesna siedziba dyrekcji BPN i Muzeum Przyrodniczo-Leśne.

Dojazd: z Warszawy ~3,5 godz. samochodem (ok. 230 km, S8 + DK19/DK66 + lokalne drogi przez Białystok i Hajnówkę). Pociągiem do Hajnówki (~3 godz. z Warszawy z przesiadką), dalej autobusem PKS lub busem (~30 km). Brak lotniska w bliskiej okolicy — Warszawa-Modlin lub Lublin to najbliższe (~3,5–4 godz. dalej). Sama Białowieża to mała, drewniana wieś (~2 tys. mieszkańców) — zatrzymujemy się tu i z niej wyruszamy do Puszczy.