Województwo podlaskie — cztery parki narodowe i pogranicze trzech wyznań.

Podlaskie leży w północno-wschodnim narożniku Polski, przy granicy z Białorusią i Litwą, i zajmuje 20 187 km². Mieszka tu najmniej ludzi na kilometr kwadratowy w całym kraju, a klimat jest najostrzejszy — styczniowe średnie schodzą tu niżej niż gdziekolwiek indziej w Polsce. Te dwie rzeczy razem tłumaczą, dlaczego region wygląda tak, jak wygląda: puste drogi, wsie oddalone od siebie o kilkanaście kilometrów i przyroda, która nie musiała ustępować zabudowie. Przez środek płynie Narew, południową granicę wyznacza Bug.

Żadne inne województwo nie ma czterech parków narodowych. Białowieski, utworzony w 1932 roku jako drugi w Polsce, chroni ostatni w Europie fragment lasu o charakterze pierwotnym; w 1979 roku obszar ścisłej ochrony trafił na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, a w 1992 wpis rozszerzono o część białoruską. To tu żyje największa wolna populacja żubra — po polskiej stronie puszczy około pięciuset zwierząt. Do rezerwatu ścisłego wchodzi się wyłącznie z licencjonowanym przewodnikiem.

Biebrzański Park Narodowy jest największym parkiem narodowym w Polsce: zajmuje 592 km² wzdłuż niemal całego, stukilometrowego biegu Biebrzy. Chroni największe w kraju i jedne z największych w Europie torfowiska niskie, od 1995 roku objęte konwencją ramsarską. Stwierdzono tu ponad dwieście siedemdziesiąt gatunków ptaków, a najbardziej rozpoznawalnym mieszkańcem bagien jest łoś. Zwiedza się je z Carskiej Drogi, z wież widokowych i z wody. Narwiański Park Narodowy obok, powołany w 1996 roku, chroni z kolei rzadkość hydrologiczną — odcinek Narwi rozplecionej na dziesiątki równoległych koryt, przez który przechodzi ponadkilometrowa kładka ze Śliwna do Waniewa.

Na północy leży Wigierski Park Narodowy z 1989 roku, zbudowany wokół jeziora Wigry o powierzchni ponad dwóch tysięcy hektarów i głębokości sięgającej 73 metrów; nad brzegiem stoi dawny klasztor kamedułów, a z jeziora wypływa Czarna Hańcza, jeden z najbardziej znanych szlaków kajakowych w Polsce. Jeszcze dalej na północ zaczyna się Suwalszczyzna i Suwalski Park Krajobrazowy — najstarszy park krajobrazowy w kraju, powołany w 1976 roku. To tam leży Hańcza, najgłębsze polskie jezioro (108,5 m), a krajobraz tworzą moreny, głazowiska i stożek Cisowej Góry.

Kultura Podlasia jest efektem wielowiekowego sąsiedztwa. Ponad ośmiu na stu mieszkańców należy do Kościoła prawosławnego, mieszka tu ponad dwadzieścia tysięcy Białorusinów, a we wsiach Kruszyniany i Bohoniki stoją drewniane meczety tatarskie z przylegającymi mizarami — od 2012 roku Pomnik Historii. Supraśl z monasterem prawosławnym i Tykocin z zachowanym układem miasteczka i barokową synagogą również mają ten status. Osobny rozdział to wsie Krainy Otwartych Okiennic z rzeźbionymi obramieniami okien.

Białystok, stolica regionu, wyrósł wokół pałacu Branickich, zwanego Wersalem Podlaskim. Gotycko-renesansowy zamek przebudował w latach 1691–1697 Tylman z Gameren, a ostateczny, późnobarokowy kształt nadali mu w XVIII wieku Jan Klemens Branicki i kolejni architekci. Zniszczony w 1944 roku, został odbudowany i dziś mieści uczelnię medyczną, ale ogrody w stylu francuskim są otwarte dla wszystkich. Z Białegostoku blisko już do Kanału Augustowskiego — zbudowanej w latach 1824–1839 drogi wodnej generała Ignacego Prądzyńskiego, która na stu kilometrach i osiemnastu śluzach łączy Biebrzę z Niemnem.