Województwo opolskie — najmniejsze województwo, wygasły wulkan i pałac o 99 wieżyczkach.

Opolskie zajmuje 9412 km² i jest najmniejszym oraz najmniej licznym województwem w Polsce. Ta skala ma praktyczne znaczenie: z Opola do granicy z Czechami, do Brzegu nad Odrą i do Paczkowa pod Sudetami jedzie się porównywalnie krótko, więc region da się zwiedzać z jednego miejsca, bez przepakowywania bagaży. Osią jest Odra, do której z południa wpada Nysa Kłodzka, a z północy Mała Panew. Największe zbiorniki — Nyski, Otmuchowski i Turawski — powstały sztucznie, po części dla ochrony przeciwpowodziowej.

Najbardziej osobliwym punktem regionu jest Góra Świętej Anny (408 m n.p.m.), niepozorne wzniesienie o wulkanicznej przeszłości: tworzą je nefelinity wyrzucone przy zapadnięciu kaldery około 27 milionów lat temu. Na szczycie stoi bazylika z klasztorem franciszkanów, wznoszona od końca XV wieku, obok renesansowy dziedziniec zwany Rajskim Placem z lat 1733–1749, a po zboczu rozłożyła się kalwaria — czterdzieści kaplic postawionych w latach 1700–1709. W dawnym kamieniołomie wykuto amfiteatr z pomnikiem Xawerego Dunikowskiego, upamiętniającym powstania śląskie. Całe wzgórze uznano w 2004 roku za Pomnik Historii, wokół działa park krajobrazowy, a od 2010 roku — geopark.

Rezydencje regionu opowiadają dwie różne historie. Zamek Piastów Śląskich w Brzegu to najdojrzalszy przykład renesansu na Śląsku: skrzydła z lat 1541–1547 wznieśli dla księcia Jerzego II włoscy architekci Jakub i Franciszek Parr, a bramę zdobi galeria dwudziestu czterech popiersi — w górnym rzędzie władcy Polski, w dolnym książęta śląscy. Zamek nazywa się dziś śląskim Wawelem, mieści Muzeum Piastów Śląskich i od 2018 roku ma status Pomnika Historii. Pałac w Mosznej jest o trzy wieki młodszy i zupełnie inny: po pożarze z 1896 roku rodzina Tiele-Wincklerów rozbudowała go w dwóch etapach — neogotyckim (1896–1900) i neorenesansowym (1913–1914) — do 365 pomieszczeń i 99 wież oraz wieżyczek. Otacza go ponadstuhektarowy park z okazami różaneczników; ich kwitnienie na przełomie maja i czerwca łączy się z cyklem koncertów kameralnych.

Paczków zachował coś, czego nie ma już prawie żadne polskie miasto: pełny pierścień murów. Kamienny obwód z około 1350 roku ma 1200 metrów długości i miejscami siedem metrów wysokości, zachowało się dziewiętnaście baszt łupinowych i cztery wieże bramne, z których wrocławska sięga trzydziestu metrów. Stąd przydomek polskiego Carcassonne. W XVI wieku obronny charakter nadano także kościołowi świętego Jana Ewangelisty — obniżono dach i osłonięto go murami tarczowymi z attyką. Sam Opole pojawia się w źródłach już w 845 roku u Geografa Bawarskiego, prawa miejskie otrzymało przed 1217 rokiem, a z czasów piastowskich została Wieża Piastowska z połowy XIV wieku. Nad rynkiem stoi ratusz z sześćdziesięciometrową wieżą wzniesioną w 1864 roku na wzór florenckiego Palazzo Vecchio, a rząd kamienic nad kanałem Młynówki nazywany jest Opolską Wenecją. Od 1963 roku miasto gospodarzy festiwalowi polskiej piosenki w amfiteatrze nad Odrą.

Przyroda regionu mieści się w trzech parkach krajobrazowych, każdym o innym charakterze. Góry Opawskie to najdalej na wschód wysunięty fragment Sudetów w Polsce; najwyższa po polskiej stronie Biskupia Kopa ma niespełna 890 metrów i wieżę widokową, a bazą są Głuchołazy, Jarnołtówek i Pokrzywna. Zupełnie inaczej wygląda Stobrawski Park Krajobrazowy w widłach Odry i Stobrawy — nizinny, lesisty i jeden z największych w kraju, z ponad pięćdziesięcioma tysiącami hektarów powierzchni.

Osobny rozdział to głęboka przeszłość i współczesna wielokulturowość. W Krasiejowie pod Opolem odsłonięto jedno z najbogatszych w Europie stanowisk kręgowców triasowych, datowane na około 230 milionów lat; to tu Jerzy Dzik opisał w 2003 roku gada Silesaurus opolensis, a poza nim znaleziono tu metopozaury, fitozaury i stagonolepisy. Region jest też głównym skupiskiem mniejszości niemieckiej w Polsce — spis powszechny z 2021 roku odnotował tu blisko sześćdziesiąt tysięcy osób deklarujących narodowość niemiecką, a w wielu gminach niemiecki ma status języka pomocniczego i widać go na tablicach z nazwami miejscowości. Wiejską stronę Opolszczyzny pokazuje Muzeum Wsi Opolskiej w Bierkowicach na obrzeżach Opola.