Województwo lubuskie — lasy, winnice i bunkry nad Odrą.

Lubuskie ma niespełna 14 tysięcy km² i jest — obok kujawsko-pomorskiego — drugim województwem bez jednej stolicy: wojewoda urzęduje w Gorzowie Wielkopolskim, sejmik w Zielonej Górze. Regionu nie da się opisać jednym hasłem, bo powstał ze zszycia kilku krain: ziemi lubuskiej, skrawków Dolnego Śląska i Wielkopolski oraz Łużyc Dolnych na południu. Łączy je jedno — las. Blisko połowa powierzchni województwa jest zalesiona, co daje mu pierwsze miejsce w Polsce pod względem lesistości i tłumaczy, dlaczego jedzie się tu długo przez ściany sosen, nie mijając prawie nic. Rzeźba terenu jest łagodna; najwyższy punkt, Góra Żarska, ma niespełna 227 m n.p.m. Granicę zachodnią wyznaczają Odra i Nysa Łużycka, przez środek płynie Warta, na północy Noteć, na południu Bóbr.

Najcenniejsze, co region ma do pokazania, leży dokładnie na granicy. Park Mużakowski rozciąga się na 728 hektarach po obu stronach Nysy Łużyckiej — 522 hektary w Polsce pod Łęknicą, 206 po stronie niemieckiej w Bad Muskau. Zaprojektował go w latach 1815–1845 Hermann von Pückler-Muskau, który potraktował dolinę rzeki jak obraz: przesuwał ścieżki, sadził kępy drzew i wycinał widoki. W 2004 roku park wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO i w tym samym roku uznano polską część Pomnikiem Historii. Spacer prowadzi przez Nysę odbudowanym Mostem Podwójnym i Mostem Angielskim — paszport nie jest potrzebny, ale warto pamiętać, że jest się wtedy w dwóch państwach.

Kilkanaście kilometrów dalej ten sam krajobraz zdradza swoje pochodzenie. Łuk Mużakowa to morena czołowa wygięta w ogromny łuk — jedna z najlepiej czytelnych na świecie form tego typu, widoczna nawet na zdjęciach satelitarnych. Po dawnym górnictwie węgla brunatnego zostały tu setki zbiorników o wodzie od turkusowej do rdzawej, stąd nazwa „Łuk Mużakowa — kraina stu jezior”. Transgraniczny geopark, prowadzony wspólnie z Niemcami, od 2015 roku należy do sieci Światowych Geoparków UNESCO, jako pierwszy w Polsce. Trasy są krótkie i oznakowane, ale kąpać się w pokopalnianych jeziorkach nie wolno.

Druga twarz Lubuskiego jest podziemna. Międzyrzecki Rejon Umocniony, po niemiecku Festungsfront Oder-Warthe-Bogen, budowano w latach 1934–1944 jako linię obronną III Rzeszy na wschodzie. Na blisko osiemdziesięciu kilometrach stanęły ciężkie schrony bojowe, zapory przeciwczołgowe i pancerne kopuły, a najsilniej umocniony odcinek środkowy spięto siecią korytarzy o długości 32–35 kilometrów — jednym z największych systemów tego rodzaju na świecie. Zimą tunele zamieniają się w hibernakulum: przebywa tu około trzydziestu tysięcy nietoperzy dwunastu gatunków, co czyni rezerwat „Nietoperek” jednym z najważniejszych w Europie. Udostępnione trasy zaczynają się w Pniewie i pod Boryszynem; pod ziemią jest stale około dziesięciu stopni, więc kurtka i latarka są obowiązkowe.

Przyrodniczo region opiera się na siedmiu parkach krajobrazowych i na Parku Narodowym „Ujście Warty”, utworzonym w 2001 roku z dawnego rezerwatu Słońsk. To rozlewiska w widłach Warty i Odry, gdzie poziom wody potrafi zmienić się w ciągu roku o kilka metrów, a lornetka jest ważniejsza od butów: stwierdzono tu ponad dwieście gatunków ptaków, a obszar objęto konwencją ramsarską. Na północ od parku, w Puszczy Drawskiej, w granice województwa wchodzi też część Drawieńskiego Parku Narodowego. Z rzeczy zrobionych ludzką ręką zostają: Zielona Góra, gdzie winorośl uprawia się od średniowiecza — pierwsza wzmianka o winnicy pochodzi z 1314 roku — a wrześniowe Winobranie jest najważniejszym świętem miasta; klasztor cystersów w Gościkowie-Paradyżu; drewniany kościół w Klępsku z malowanym wnętrzem; wreszcie Żagań z zespołem poaugustiańskim i muzeum obozów jenieckich na terenie dawnego Stalagu Luft III, skąd w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku wyszło tunelem „Harry” siedemdziesięciu sześciu alianckich lotników.