Inowrocław — solanka, tężnia i park na osiemdziesięciu pięciu hektarach

Miasto, które stało na soli

Sól wydobywano tu od starożytności, a w czasach przemysłowych doszło do tego, że miasto zaczęło się pod sobą zapadać. Pierwsze szkody górnicze odnotowano w 1907 roku i na dziesięciolecia wyhamowały rozwój Inowrocławia. Kopalnia „Solno” pracowała od 1928 do 1986 roku i zamknięto ją z powodu zagrożenia wodnego; eksploatacja soli w okolicy skończyła się w latach osiemdziesiątych.

Ta sama geologia dała jednak miastu drugie życie. Pod Inowrocławiem leży solanka — mocno zmineralizowana woda z chlorkiem sodu, jonami siarczanowymi i chlorkowymi oraz żelazem, cynkiem, magnezem i wapniem. W 1875 roku grupa miejscowych przedsiębiorców z lekarzem Zygmuntem Wilkońskim na czele założyła towarzystwo akcyjne „Solanki Inowrocławskie” i zaczęła budować dzielnicę zdrojową. To data, od której liczy się tutejsze uzdrowisko.

Zabudowa zakładu rosła etapami: łazienki od 1876 roku, zakład borowinowy w latach 1924–1925, inhalatorium w 1928–1929. Cały zespół zakładu przyrodoleczniczego wpisano do rejestru zabytków w 2016 roku, więc dziś zwiedza się tu nie tylko park, ale i architekturę uzdrowiskową z przełomu wieków, która wciąż pracuje zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.

Park Solankowy

Park założono w 1876 roku, razem z uzdrowiskiem, z inicjatywy Lucjana Grabskiego i według projektu ogrodnika Michała Budzińskiego. Zaczęło się od hektarowego ogrodu w stylu francuskim wokół pierwszych łazienek. Dziś park liczy 85 hektarów i jest jednym z największych założeń zdrojowych w Polsce — w 1925 roku dołączono do niego ponad czterdzieści hektarów „Nowych Solanek”, a w 2012 kolejny fragment od południowo-zachodu, ze stawem i ogrodem zapachowym.

Część starą, wschodnią, poznaje się po starych drzewach, muszli koncertowej, pijalni wód i deptakach obsadzonych kwiatowymi kobiercami — na te rabaty wysadza się co roku ponad sto dziesięć tysięcy roślin. Jest tu także główny staw z podświetlanymi fontannami od 2006 roku i Ogrody Papieskie z 2008, urządzone na wzór watykańskich, z przewagą iglaków.

Park zbiera też osobliwości, których nie planuje się w projekcie: olbrzymi paw pełniący funkcję zegara słonecznego przy wejściu głównym, pomnik Zygmunta Wilkońskiego, ławkę z figurą generała Władysława Sikorskiego, rzeźby „Ziemowit” i „Trzy Gracje”, a przy pijalni ławkę z „Teściową”. Pod opieką jako pomnik przyrody stoi wielki głaz o imieniu „Edmund”.

Tężnia: jak to działa

Tężnia stoi w zachodniej części parku i otwarto ją w 2001 roku, po pracach prowadzonych od 1994. Ma kształt dwóch połączonych wieloboków, mierzy dziewięć metrów wysokości i około trzystu metrów długości, a na jej szczycie urządzono taras, po którym można obejść całą konstrukcję.

Zasada jest prosta i stara: solankę przepuszcza się po ścianach z gałęzi tarniny, woda spływając paruje, a w powietrzu wokół zostaje słony aerozol o składzie zbliżonym do nadmorskiego. Stoi się w nim albo spaceruje, zwykle kilkadziesiąt minut. Inhalacje tego rodzaju stosuje się przy schorzeniach górnych dróg oddechowych, w alergiach, przy rozedmie i w nadciśnieniu.

Praktycznie oznacza to dwie rzeczy. Pierwsza: w pobliżu tężni ubranie i okulary pokrywa cienki osad soli, co jest normalne i schodzi po spłukaniu. Druga: najmocniej aerozol działa przy bezwietrznej, ciepłej pogodzie, a w mroźne dni urządzenie bywa wyłączone, żeby nie zamarzło. Obok tężni rośnie ogród zapachowy z różami, piwoniami, liliami i ziołami, a od strony torów kolejowych posadzono pas drzew osłonowych.

Co jeszcze w mieście

• Bazylika Imienia Najświętszej Maryi Panny — romański kościół z końca XII wieku, spalony w 1834 roku i przez dziesięciolecia nazywany po prostu „Ruiną”; odbudowano go w latach 1901–1902, a od 2008 ma rangę bazyliki mniejszej.
• Uśmiechnięta Madonna — gotycka rzeźba z około 1370–1380 roku, najcenniejsze dzieło w bazylice.
• Pijalnia wód — miejsce, w którym próbuje się wody mineralnej na miejscu; przy niej stoi palmiarnia otwarta w 2013 roku.
• Teatr Letni — estrada na skraju parku, mieszcząca około tysiąca pięciuset widzów.
• Osiedle Zdrojowe — dzielnica sanatoryjna wokół parku, z zabudową uzdrowiskową z przełomu XIX i XX wieku.

Jak dotrzeć

• Koleją — Inowrocław jest ważnym węzłem kolejowym z połączeniami w kilku kierunkach; od dworca do parku jest kwadrans spacerem.
• Samochodem — przez miasto biegną drogi krajowe numer 15 i 25; dalej drogi wojewódzkie 251 w stronę Żnina i 252 w kierunku Włocławka.
• Z Bydgoszczy i Torunia — oba miasta leżą blisko, mniej niż godzinę drogi, więc Inowrocław dobrze wychodzi jako wycieczka jednodniowa.
• Po mieście — od dworca do tężni idzie się przez cały park; to najprzyjemniejsza, choć nie najkrótsza trasa.

Dobre rady

Inowrocław nie jest uzdrowiskiem górskim ani nadmorskim i nie ma spektakularnego krajobrazu — ma park, i to on jest tutaj główną atrakcją. Z tego wynika sposób planowania wizyty: nie chodzi o listę punktów, lecz o pół dnia spokojnego chodzenia. Kto chce zobaczyć tężnię w działaniu, powinien sprawdzić przed przyjazdem, czy pracuje, bo w zależności od pogody i prac konserwacyjnych bywa wyłączana.

Najwięcej ludzi przychodzi do parku w weekendowe popołudnia i wtedy przy tężni bywa ciasno. Rano jest niemal pusto. Dobrze też wiedzieć, że miasto jest większe, niż sugeruje spokój dzielnicy zdrojowej — mieszka tu ponad sześćdziesiąt tysięcy osób, a park sąsiaduje ze zwyczajną, gęstą zabudową, co widać od razu po wyjściu za bramę.

Jak dojechać i praktyczne info

Lokalizacja

Kujawy, województwo kujawsko-pomorskie, niedaleko Bydgoszczy i Torunia

Co to jest

statutowe uzdrowisko solankowe, działające od 1875 roku

Surowce lecznicze

solanka chlorkowo-sodowa oraz borowina

Profil leczniczy

górne drogi oddechowe, alergie, choroby reumatyczne i narządu ruchu, nadciśnienie

Park Solankowy

85 ha; założony w 1876, rozszerzany w 1925 i 2012

Tężnia

otwarta w 2001; dwa połączone wieloboki, 9 m wysokości, około 300 m długości, taras na szczycie

Zabytki uzdrowiskowe

zespół zakładu przyrodoleczniczego w rejestrze zabytków od 2016

W mieście

bazylika Imienia NMP z końca XII wieku z gotycką Uśmiechniętą Madonną

Czas pobytu

pół dnia na park z tężnią, cały dzień z miastem

Aktualne godziny i bilety

oficjalny serwis miasta Inowrocławia

Kiedy najlepiej