Atrakcja regionu Krynica-Zdrój

Złockie — najmłodsze uzdrowisko Beskidu Sądeckiego

Wołoska wieś z 1580 roku, która przez pół wieku czekała na formalne potwierdzenie tego, co robiła w praktyce. W 2022 roku Złockie wraz z Jastrzębikiem i Szczawnikiem dostało status uzdrowiska statutowego i zamknęło długą listę sądeckich zdrojów.

fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Dwa potoki i jedno nazwisko z przywileju

Złockie leży w dolinie po południowej stronie Jaworzyny Krynickiej (1114 m), w gminie Muszyna, powiecie nowosądeckim. Geografia jest tu prosta i czytelna: zachodnim skrajem wsi płynie potok Szczawnik, wschodnią dolinę prowadzi Złocki Potok, a Szczawnik wpada do Popradu tuż poniżej ujścia Muszynki. Cała osada rozciąga się wzdłuż wody, bez rynku i bez zwartego centrum — tak jak większość wsi tej części Beskidu Sądeckiego.

Początek ma datę i nazwisko. Wieś lokowano w 1580 roku w ramach kolonizacji wołoskiej; przywilej wystawił biskup krakowski Piotr Myszkowski, a osadnictwo prowadził Iwan Makowica. Ziemie te należały do klucza muszyńskiego biskupów krakowskich, co przez stulecia odróżniało tę dolinę od sąsiednich dóbr szlacheckich: rządzono tu z Muszyny, nie z dworu.

Skala miejscowości pozostała niewielka. Pod koniec dziewiętnastego wieku stało tu niespełna sto domów, w 2002 roku było ich sto osiemdziesiąt, a spis z 2005 roku podaje osiemset siedemdziesięciu sześciu mieszkańców. Szkoła działa od 1953 roku, ochotnicza straż pożarna od 1952 — i te dwie daty mówią o wsi więcej niż jakakolwiek statystyka turystyczna.

Status, na który trzeba było czekać kilkadziesiąt lat

Złockie miało warunki do lecznictwa uzdrowiskowego uznane już w latach 1974–2005, a w wykazie uzdrowisk pojawiało się od 2009 roku. Formalnego statusu jednak nie było — i Najwyższa Izba Kontroli wskazywała to jako przykład rozbieżności między stanem faktycznym a papierowym.

Sprawę zamknęło rozporządzenie Rady Ministrów z 1 czerwca 2022 roku, które nadało status uzdrowiska trzem sołectwom gminy Muszyna razem: Złockiemu, Szczawnikowi i Jastrzębikowi. Nazwa całości brzmi „Uzdrowisko Złockie”, przepisy weszły w życie w lipcu tego samego roku. To rzadki przypadek, gdy uzdrowisko obejmuje trzy osobne wsie w jednej dolinie, a nie jedną miejscowość z dzielnicą zdrojową.

Dla osoby przyjeżdżającej oznacza to coś konkretnego: nie ma tu deptaka z kolumnadą ani pijalni w stylu galicyjskim, bo ten zdrój nigdy nie przeszedł dziewiętnastowiecznej fazy kurortowej. Jest dolina z zabudowaniami rozrzuconymi po zboczach, las dochodzący do ostatnich ogrodzeń i cisza, której w Krynicy nie da się kupić.

Cerkiew świętego Dymitra i mofeta za grzbietem

Najważniejszym zabytkiem jest cerkiew świętego Dymitra z 1872 roku, wpisana do rejestru zabytków województwa małopolskiego, dziś użytkowana jako kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Zmiana wezwania i obrządku to skutek powojennych wysiedleń ludności łemkowskiej z tych dolin — historia, której w Złockiem nie trzeba szukać w muzeum, bo zapisała się w samym budynku.

Drugi zachowany obiekt jest skromniejszy i dlatego ciekawszy: drewniany spichlerzyk z dziewiętnastego wieku, jeden z niewielu świadków dawnej gospodarki tej wsi.

Przyrodniczą osobliwością okolicy jest mofeta na granicy Jastrzębika i Złockiego — miejsce, gdzie dwutlenek węgla wydobywa się z ziemi na powierzchnię, a woda w zagłębieniach wygląda, jakby się gotowała, choć jest zimna. Leży w granicach nowo utworzonego uzdrowiska i stanowi naturalny cel krótkiej wycieczki.

Szlaki, które stąd wychodzą

Przez wieś przechodzą dwa znakowane szlaki i oba prowadzą w dobre miejsca. Zielony jest fragmentem Szlaku Wincentego Pola i wiąże Muszynę ze Złockiem, Jaworzyną Krynicką, Krynicą-Zdrojem i dalej Wysową. Żółty biegnie od Muszynki przez Złockie i Szczawnik na Pustą Wielką i do Żegiestowa.

Jaworzyna Krynicka jest tu podejściem oczywistym: wejście od strony Złockiego prowadzi lasem bukowym przez cały czas, bez widokowych przerw, i dopiero szczyt otwiera panoramę na Tatry przy dobrej pogodzie. Kto chce łatwiej, może podjechać koleją gondolową od strony Krynicy i zejść tą stroną — kierunek z góry do doliny jest tu znacznie przyjemniejszy niż odwrotny.

Działa też ośrodek jazdy konnej, a cała dolina mieści się w granicach Popradzkiego Parku Krajobrazowego, co w praktyce oznacza mniej zabudowy i więcej lasu niż w typowej podgórskiej gminie.

Jak dotrzeć

  • Samochodem — droga lokalna z Muszyny w górę doliny Szczawnika; od centrum Muszyny to kilka kilometrów, od Krynicy-Zdroju dojeżdża się okrężnie przez Muszynę albo przez Jastrzębik.
  • Pociągiem — najbliższa stacja to Muszyna na trasie Nowy Sącz – Krynica-Zdrój; dalej autobusem lub busem w stronę Złockiego.
  • Autobusem — kursy gminne z Muszyny obsługują dolinę; poza sezonem jest ich wyraźnie mniej, warto sprawdzić rozkład przed wyjazdem.
  • Pieszo z Krynicy — przez Jaworzynę Krynicką szlakiem zielonym; to pełnowymiarowa wycieczka górska, nie przejście między miejscowościami.

Dobre rady

Złockie najlepiej traktować jako bazę, nie cel. Mieści się w jednym dniu z Muszyną, jej odbudowanym zamkiem i Zapopradziem, a w drugim z Jaworzyną i mofetą. Samo zwiedzanie wsi to niespełna godzina: cerkiew, spichlerzyk, spacer wzdłuż potoku.

Dolina jest wąska i mocno zacieniona, więc poranki bywają tu chłodniejsze niż w Muszynie, nawet w lipcu. Wychodząc na Jaworzynę, warto mieć wiatrówkę — na grzbiecie zawsze wieje mocniej, niż się zakłada w dolinie.

Kto przyjeżdża po ciszę, trafił dobrze; kto po uzdrowiskową infrastrukturę w dawnym stylu, powinien wybrać Krynicę albo Żegiestów. To uzdrowisko świeżej daty i wygląda dokładnie na swoje lata.

Jak dojechać i praktyczne info

Lokalizacja
dolina potoku Szczawnik, gmina Muszyna, powiat nowosądecki, województwo małopolskie
Położenie górskie
u południowych stóp Jaworzyny Krynickiej (1114 m), w Beskidzie Sądeckim
Lokacja
1580 rok, kolonizacja wołoska; przywilej biskupa Piotra Myszkowskiego, osadnictwo Iwana Makowicy
Status uzdrowiska
rozporządzenie Rady Ministrów z 1 czerwca 2022 roku, nazwa „Uzdrowisko Złockie”
Zasięg uzdrowiska
sołectwa Złockie, Szczawnik i Jastrzębik w gminie Muszyna
Wcześniejszy stan
warunki do lecznictwa uzdrowiskowego uznawane w latach 1974–2005, w wykazie uzdrowisk od 2009 roku
Zabytki
cerkiew św. Dymitra z 1872 roku (dziś kościół Narodzenia NMP), drewniany spichlerzyk z XIX wieku
Osobliwość przyrodnicza
mofeta na granicy Jastrzębika i Złockiego
Szlaki
zielony Muszyna – Złockie – Jaworzyna Krynicka – Krynica-Zdrój – Wysowa (Szlak Wincentego Pola), żółty Muszynka – Złockie – Szczawnik – Pusta Wielka – Żegiestów
Ochrona przyrody
Popradzki Park Krajobrazowy
Czas zwiedzania
godzina na wieś, cały dzień z wyjściem na Jaworzynę Krynicką
Mapa: Google Maps · 49.3833, 20.9000

Kiedy najlepiej

Wiosna

Dolina zielenieje późno, bo jest zacieniona, ale szlaki schodzą się puste. Dobry moment na Jaworzynę przed sezonem.

Lato

Najwięcej ruchu i najprzyjemniejsze wieczory nad potokiem. W upał dolina trzyma chłód dłużej niż Muszyna.

Jesień

Buczyny na zboczach Jaworzyny wyglądają wtedy najlepiej, a mofeta jest łatwiejsza do odnalezienia w rzadszym runie.

Zima

Wieś przycicha, a najbliższe wyciągi działają po drugiej stronie grzbietu, w Krynicy. Zostaje cisza i spacery po zaśnieżonej dolinie.

Inne atrakcje w Krynicy-Zdroju

Odległości w linii prostej od „Złockie — uzdrowisko" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.

Muszyna — uzdrowiskoUzdrowisko w zakolu Popradu: szczawy z pijalni w całym mieście, odbudowany zamek na Górze
~3,0 km w linii prostej
Jaworzyna KrynickaSzczyt 1114 m n.p.m. z koleją gondolową z Czarnego Potoku, panoramą Beskidu i największą s
~3,1 km w linii prostej
Muszyna i Ogrody ZmysłówUrocze miasteczko uzdrowiskowe w dolinie Popradu z tarasowymi Ogrodami Sensorycznymi, ruin
~3,3 km w linii prostej
Deptak i Pijalnia GłównaReprezentacyjny deptak uzdrowiskowy z modernistyczną Pijalnią Główną, źródłami wód mineral
~5,1 km w linii prostej
Stary Dom Zdrojowy i architektura uzdrowiskaZabytkowy Stary Dom Zdrojowy, Nowy Dom Zdrojowy i łazienki — wizytówka architektury „Perły
~5,2 km w linii prostej
Muzeum NikiforaZabytkowa willa „Romanówka” mieści muzeum poświęcone Nikiforowi Krynickiemu — łemkowskiemu
~5,3 km w linii prostej
Góra ParkowaZabytkowa kolej linowo-terenowa z 1937 r. wwozi na szczyt Góry Parkowej z panoramą uzdrowi
~5,6 km w linii prostej
Słotwiny Arena i Ścieżka w Koronach DrzewCałoroczny ośrodek nad Krynicą: zimą stok narciarski, latem długa Ścieżka w Koronach Drzew
~5,7 km w linii prostej
Krynica-Zdrój — uzdrowiskoGórskie uzdrowisko w Beskidzie Sądeckim: szczawy wodorowęglanowe, suche kąpiele w dwutlenk
~6,1 km w linii prostej
Łemkowskie cerkwie okolic KrynicyDrewniane cerkwie łemkowskie na Szlaku Architektury Drewnianej — z perłą w Powroźniku, wpi
~6,4 km w linii prostej
Żegiestów-ZdrójZdrój w Beskidzie Sądeckim nad Popradem: szczawy ze źródła Anna, stary dom zdrojowy z 1879
~7,0 km w linii prostej
Piwniczna-Zdrój — uzdrowiskoUzdrowisko nad Popradem z rynkiem z 1348 roku, pijalnią wody Piwniczanka i wieżą widokową
~15 km w linii prostej
Wysowa-Zdrój — uzdrowiskoMałe uzdrowisko w najwyższej części Beskidu Niskiego: alkaliczne szczawy, pijalnia w parku
~21 km w linii prostej
Drewniane kościoły południowej MałopolskiSześć średniowiecznych kościołów z bali — Binarowa, Blizne, Dębno, Haczów, Lipnica Murowan
~34 km w linii prostej
Cmentarz wojenny nr 123 Łużna-PustkiCmentarz z 1915 roku na wzgórzu Pustki w Łużnej: 1204 pochowanych, drewniana gontyna i Zna
~39 km w linii prostej
Wapienne — uzdrowiskoUzdrowisko w środkowej części Beskidu Niskiego: wody siarczkowo-siarkowodorowe, borowina z
~39 km w linii prostej

Gdzie spać blisko

Pracujemy nad listą sprawdzonych obiektów w regionie Krynica-Zdrój. Jeśli prowadzisz pensjonat, domek lub apartament w okolicy — zgłoś swój obiekt.

Dodaj swój obiekt →