Atrakcja regionu Kraków

Jaskinia Łokietka — największa jaskinia Ojcowskiego Parku Narodowego

Pozioma jaskinia krasowa w zboczu Chełmowej Góry nad Doliną Sąspowską jest największą udostępnioną jaskinią Ojcowskiego Parku Narodowego. Nazwę i wejście w kształcie pajęczej sieci zawdzięcza legendzie o Władysławie Łokietku.

fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Pająk, który uratował króla

Legenda jest tu starsza niż turystyka i trudno ją obejść. Według niej Władysław Łokietek, uciekając z Krakowa przed wojskami czeskiego króla Wacława II, ukrywał się w tej jaskini przez około sześć tygodni. Życie uratował mu pająk, który zasnuł otwór pajęczyną — pościg uznał, że za nietkniętą siecią nikogo być nie może.

Z tej opowieści wzięło się wszystko: nazwa jaskini, nazwy jej komór i krata wejściowa w kształcie pajęczej sieci, która zamyka otwór. Przy wejściu trudno nie zauważyć, jak sprawnie zagospodarowano tu jedną historię.

Czy coś z niej jest prawdą, nie wiadomo. Archeolodzy nie mają bezpośrednich dowodów na pobyt króla w jaskini, choć historycy traktują samą sytuację — ucieczkę i ukrywanie się w Dolinie Prądnika — jako prawdopodobną. Dawna nazwa, Grota Królewska, pojawia się w źródłach na długo przed modą na legendy.

Dwadzieścia metrów szczeliny i trzy sale

Jaskinia leży w północno-zachodnim zboczu Chełmowej Góry, nad Doliną Sąspowską, w granicach Ojcowskiego Parku Narodowego. Jest jaskinią krasową o rozwinięciu poziomym: chodzi się tu po jednym poziomie, bez większych różnic wysokości.

Do wnętrza prowadzi wąska szczelina skalna długości dwudziestu metrów — to pozostałość korytarza, którego strop się zawalił. Dalej Korytarz Główny doprowadza do pierwszej dużej komory, Sali Rycerskiej. Z niej odchodzą dwa przejścia: schodami w dół do Sypialni, czyli największej sali jaskini, oraz do Kuchni — komory położonej blisko powierzchni ziemi.

Łączna długość korytarzy i sal to około trzystu metrów; podawane liczby wahają się od około dwustu siedemdziesięciu do około trzystu dwudziestu, zależnie od sposobu pomiaru. Tak czy inaczej to największa jaskinia parku. Temperatura wewnątrz utrzymuje się na poziomie siedmiu–ośmiu stopni przez cały rok.

Czego tu nie ma

Warto wiedzieć z góry: szata naciekowa jest uboga. Stalaktyty i stalagmity zachowały się tylko w miejscach niedostępnych, a to, co widać ze szlaku zwiedzania, to przede wszystkim naga skała.

Powód jest prosty — jaskinia była odwiedzana wyjątkowo długo i wyjątkowo licznie. Pierwsze wzmianki pochodzą z końca siedemnastego wieku, gdy nosiła łacińską nazwę Spelunca Regia. Od końca osiemnastego wieku była już regularną atrakcją turystyczną: zwiedzano ją razem z sąsiednią Jaskinią Ciemną w czasie modnych wówczas wizyt w Ojcowie.

To właśnie ta ciągłość czyni z niej obiekt wart zobaczenia. Niewiele miejsc w Polsce można zwiedzać tak, jak zwiedzali je podróżni dwa stulecia temu — a tutaj przez cały ten czas zmieniły się głównie schody i oświetlenie. W 1927 roku jaskinię uznano za zabytek.

Jaskinia w parku narodowym

Jaskinia Łokietka jest przystosowana do obsługi dużego ruchu: są drewniane schody i oświetlenie elektryczne, a zwiedzanie odbywa się wyznaczoną trasą, z przewodnikiem. To rozwiązanie wymuszone przez sam park — Ojcowski jest najmniejszym polskim parkiem narodowym i jego wąwozy nie zniosłyby swobodnego ruchu.

W granicach parku skatalogowano kilkaset jaskiń i schronisk skalnych, ale do zwiedzania udostępniono tylko dwie: Łokietka i Ciemną. Różnią się zasadniczo — Ciemna jest stanowiskiem archeologicznym z osadami sięgającymi paleolitu, Łokietka jest największa i najdłuższa.

Zwiedzanie jaskini dobrze łączy się z całodniowym wyjściem po parku: Dolina Prądnika, Maczuga Herkulesa, zamek w Pieskowej Skale i ruiny zamku w Ojcowie leżą w tej samej okolicy, kilkanaście kilometrów od Krakowa.

Jak dotrzeć

  • Samochodem z Krakowa — do Ojcowa jest kilkanaście kilometrów na północ; parkingi znajdują się w dolinie, a do jaskini dochodzi się pieszo pod górę.
  • Autobusem — z Krakowa kursują połączenia do Ojcowa i Sąspowa; dalej szlakiem przez Dolinę Sąspowską.
  • Pieszo z Ojcowa — podejście na Chełmową Górę zajmuje około pół godziny i jest najbardziej naturalnym dojściem.
  • Z Doliny Sąspowskiej — szlak prowadzi dnem doliny, a potem podchodzi do otworu; wariant spokojniejszy i cienisty.

Dobre rady

Na zwiedzanie wystarczy mniej więcej pół godziny, ale do tego trzeba doliczyć podejście i prawdopodobne oczekiwanie: to jedna z najchętniej odwiedzanych jaskiń w Małopolsce i w szczycie sezonu kolejki są normą. Najspokojniej jest przed południem i poza weekendami.

W środku jest siedem–osiem stopni i wilgotno, więc bluza albo kurtka to nie przesada nawet w upalny dzień, a obuwie powinno trzymać na mokrym kamieniu. Wejściowa szczelina jest wąska i niska, co bywa niewygodne dla osób z lękiem przestrzeni zamkniętych. Zwiedzanie nie wymaga natomiast kondycji — jaskinia jest pozioma.

Jak dojechać i praktyczne info

Lokalizacja
północno-zachodnie zbocze Chełmowej Góry nad Doliną Sąspowską, Ojcowski Park Narodowy, województwo małopolskie
Typ
jaskinia krasowa o rozwinięciu poziomym
Długość
około 300 m korytarzy i sal (podawane wartości od około 270 do 320 m)
Pozycja w parku
największa i najdłuższa jaskinia Ojcowskiego Parku Narodowego
Wejście
wąska szczelina skalna długości 20 m — pozostałość korytarza o zawalonym stropie
Komory
Sala Rycerska, Kuchnia oraz Sypialnia — największa sala jaskini
Temperatura
7–8 °C przez cały rok
Nacieki
ubogie; stalaktyty i stalagmity zachowane tylko w miejscach niedostępnych
Dawne nazwy
Spelunca Regia, Grota Królewska; używana jest też forma Grota Łokietka
Legenda
schronienie Władysława Łokietka przez około sześć tygodni w ucieczce przed wojskami Wacława II; wejście zamyka krata w kształcie pajęczej sieci
Status
uznana za zabytek w 1927 roku
Udostępnienie
trasa z drewnianymi schodami i oświetleniem elektrycznym, zwiedzanie z przewodnikiem
Druga jaskinia parku
Jaskinia Ciemna — stanowisko archeologiczne z osadami paleolitycznymi
Czas zwiedzania
około pół godziny w jaskini, z podejściem i oczekiwaniem półtorej do dwóch godzin
W pobliżu
Dolina Prądnika, Maczuga Herkulesa, zamek w Pieskowej Skale, ruiny zamku w Ojcowie
Mapa: Google Maps · 50.2017, 19.8186

Kiedy najlepiej

Wiosna

Początek sezonu i najprzyjemniejsze podejście: Dolina Sąspowska jest wtedy zielona i jeszcze cicha. Nietoperze kończą zimowanie, więc terminy udostępnienia mogą się zmieniać.

Lato

Pełnia ruchu i kolejki w szczycie dnia, ale też chłód w jaskini, który w upał jest wart stania w ogonku. Najlepiej przyjść wcześnie.

Jesień

Najładniejsza pora na cały park: wąwozy przebarwiają się, a odwiedzających jest wyraźnie mniej. Dobry moment, by połączyć jaskinię z Maczugą Herkulesa.

Zima

Jaskinia jest schronieniem nietoperzy i w tym okresie zwiedzanie bywa wstrzymane. Szlaki doliny pozostają otwarte i zimą są wyjątkowo spokojne.

Inne atrakcje w Krakowie

Odległości w linii prostej od „Jaskinia Łokietka" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.

Ojcowski Park NarodowyNajmniejszy polski park narodowy: Dolina Prądnika, Maczuga Herkulesa, Jaskinia Łokietka i
~933 m w linii prostej
Jaskinia CiemnaJaskinia w Górze Koronnej nad Doliną Prądnika: komora długa na 88 metrów i najstarsze ludz
~1,1 km w linii prostej
Jaskinia Wierzchowska GórnaNajdłuższa udostępniona do zwiedzania jaskinia w Polsce: 700 metrów oświetlonej trasy koło
~3,1 km w linii prostej
Jaskinia NietoperzowaNajdłuższa jaskinia Jury Krakowsko-Częstochowskiej: ponad kilometr korytarzy, bogate nacie
~3,3 km w linii prostej
Kopiec KościuszkiUsypany w XIX wieku kopiec z otaczającym fortem na wzgórzu na zachód od centrum — szeroka
~17 km w linii prostej
Barbakan i Brama FloriańskaGotycki barbakan i Brama Floriańska z fragmentem murów obronnych — początek Drogi Królewsk
~18 km w linii prostej
Collegium Maius UJNajstarszy budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego — gotycki gmach z arkadowym dziedzińcem i
~18 km w linii prostej
Stare Miasto w KrakowieŚredniowieczny układ miasta w obrębie Plant — szachownica ulic z 1257 roku, Barbakan i Bra
~18 km w linii prostej
Rynek Główny i SukienniceNajwiększy średniowieczny rynek Europy (ok. 200 m boku) z renesansowymi Sukiennicami pośro
~18 km w linii prostej
Kościół MariackiGotycka bazylika przy Rynku z ołtarzem Wita Stwosza i graną na żywo co godzinę trąbką hejn
~18 km w linii prostej
Wzgórze WawelskieZamek królewski i katedra na wapiennym wzgórzu nad Wisłą — przez wieki centrum władzy i ko
~18 km w linii prostej
KazimierzDawne osobne miasto, przez wieki ośrodek kultury żydowskiej — synagogi, klimatyczne uliczk
~19 km w linii prostej
Fabryka SchindleraMuzeum w dawnej Fabryce Emalia Oskara Schindlera w Podgórzu — narracyjna ekspozycja o okup
~20 km w linii prostej
SwoszowiceNajstarsze krakowskie uzdrowisko: zakład kąpielowy z 1811 roku, siedmiohektarowy park i wo
~25 km w linii prostej
Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i BochniDwie najstarsze polskie kopalnie soli z podziemnymi kaplicami i jeziorami; Wieliczka na li
~30 km w linii prostej
Sanktuarium w Kalwarii ZebrzydowskiejManierystyczne założenie pielgrzymkowe: 42 kaplice na wzgórzach, rozmieszczone na wzór świ
~39 km w linii prostej

Gdzie spać blisko

Pracujemy nad listą sprawdzonych obiektów w regionie Kraków. Jeśli prowadzisz pensjonat, domek lub apartament w okolicy — zgłoś swój obiekt.

Dodaj swój obiekt →