Pająk, który uratował króla
Legenda jest tu starsza niż turystyka i trudno ją obejść. Według niej Władysław Łokietek, uciekając z Krakowa przed wojskami czeskiego króla Wacława II, ukrywał się w tej jaskini przez około sześć tygodni. Życie uratował mu pająk, który zasnuł otwór pajęczyną — pościg uznał, że za nietkniętą siecią nikogo być nie może.
Z tej opowieści wzięło się wszystko: nazwa jaskini, nazwy jej komór i krata wejściowa w kształcie pajęczej sieci, która zamyka otwór. Przy wejściu trudno nie zauważyć, jak sprawnie zagospodarowano tu jedną historię.
Czy coś z niej jest prawdą, nie wiadomo. Archeolodzy nie mają bezpośrednich dowodów na pobyt króla w jaskini, choć historycy traktują samą sytuację — ucieczkę i ukrywanie się w Dolinie Prądnika — jako prawdopodobną. Dawna nazwa, Grota Królewska, pojawia się w źródłach na długo przed modą na legendy.
Dwadzieścia metrów szczeliny i trzy sale
Jaskinia leży w północno-zachodnim zboczu Chełmowej Góry, nad Doliną Sąspowską, w granicach Ojcowskiego Parku Narodowego. Jest jaskinią krasową o rozwinięciu poziomym: chodzi się tu po jednym poziomie, bez większych różnic wysokości.
Do wnętrza prowadzi wąska szczelina skalna długości dwudziestu metrów — to pozostałość korytarza, którego strop się zawalił. Dalej Korytarz Główny doprowadza do pierwszej dużej komory, Sali Rycerskiej. Z niej odchodzą dwa przejścia: schodami w dół do Sypialni, czyli największej sali jaskini, oraz do Kuchni — komory położonej blisko powierzchni ziemi.
Łączna długość korytarzy i sal to około trzystu metrów; podawane liczby wahają się od około dwustu siedemdziesięciu do około trzystu dwudziestu, zależnie od sposobu pomiaru. Tak czy inaczej to największa jaskinia parku. Temperatura wewnątrz utrzymuje się na poziomie siedmiu–ośmiu stopni przez cały rok.
Czego tu nie ma
Warto wiedzieć z góry: szata naciekowa jest uboga. Stalaktyty i stalagmity zachowały się tylko w miejscach niedostępnych, a to, co widać ze szlaku zwiedzania, to przede wszystkim naga skała.
Powód jest prosty — jaskinia była odwiedzana wyjątkowo długo i wyjątkowo licznie. Pierwsze wzmianki pochodzą z końca siedemnastego wieku, gdy nosiła łacińską nazwę Spelunca Regia. Od końca osiemnastego wieku była już regularną atrakcją turystyczną: zwiedzano ją razem z sąsiednią Jaskinią Ciemną w czasie modnych wówczas wizyt w Ojcowie.
To właśnie ta ciągłość czyni z niej obiekt wart zobaczenia. Niewiele miejsc w Polsce można zwiedzać tak, jak zwiedzali je podróżni dwa stulecia temu — a tutaj przez cały ten czas zmieniły się głównie schody i oświetlenie. W 1927 roku jaskinię uznano za zabytek.
Jaskinia w parku narodowym
Jaskinia Łokietka jest przystosowana do obsługi dużego ruchu: są drewniane schody i oświetlenie elektryczne, a zwiedzanie odbywa się wyznaczoną trasą, z przewodnikiem. To rozwiązanie wymuszone przez sam park — Ojcowski jest najmniejszym polskim parkiem narodowym i jego wąwozy nie zniosłyby swobodnego ruchu.
W granicach parku skatalogowano kilkaset jaskiń i schronisk skalnych, ale do zwiedzania udostępniono tylko dwie: Łokietka i Ciemną. Różnią się zasadniczo — Ciemna jest stanowiskiem archeologicznym z osadami sięgającymi paleolitu, Łokietka jest największa i najdłuższa.
Zwiedzanie jaskini dobrze łączy się z całodniowym wyjściem po parku: Dolina Prądnika, Maczuga Herkulesa, zamek w Pieskowej Skale i ruiny zamku w Ojcowie leżą w tej samej okolicy, kilkanaście kilometrów od Krakowa.
Jak dotrzeć
- Samochodem z Krakowa — do Ojcowa jest kilkanaście kilometrów na północ; parkingi znajdują się w dolinie, a do jaskini dochodzi się pieszo pod górę.
- Autobusem — z Krakowa kursują połączenia do Ojcowa i Sąspowa; dalej szlakiem przez Dolinę Sąspowską.
- Pieszo z Ojcowa — podejście na Chełmową Górę zajmuje około pół godziny i jest najbardziej naturalnym dojściem.
- Z Doliny Sąspowskiej — szlak prowadzi dnem doliny, a potem podchodzi do otworu; wariant spokojniejszy i cienisty.
Dobre rady
Na zwiedzanie wystarczy mniej więcej pół godziny, ale do tego trzeba doliczyć podejście i prawdopodobne oczekiwanie: to jedna z najchętniej odwiedzanych jaskiń w Małopolsce i w szczycie sezonu kolejki są normą. Najspokojniej jest przed południem i poza weekendami.
W środku jest siedem–osiem stopni i wilgotno, więc bluza albo kurtka to nie przesada nawet w upalny dzień, a obuwie powinno trzymać na mokrym kamieniu. Wejściowa szczelina jest wąska i niska, co bywa niewygodne dla osób z lękiem przestrzeni zamkniętych. Zwiedzanie nie wymaga natomiast kondycji — jaskinia jest pozioma.
Jak dojechać i praktyczne info
- Lokalizacja
- północno-zachodnie zbocze Chełmowej Góry nad Doliną Sąspowską, Ojcowski Park Narodowy, województwo małopolskie
- Typ
- jaskinia krasowa o rozwinięciu poziomym
- Długość
- około 300 m korytarzy i sal (podawane wartości od około 270 do 320 m)
- Pozycja w parku
- największa i najdłuższa jaskinia Ojcowskiego Parku Narodowego
- Wejście
- wąska szczelina skalna długości 20 m — pozostałość korytarza o zawalonym stropie
- Komory
- Sala Rycerska, Kuchnia oraz Sypialnia — największa sala jaskini
- Temperatura
- 7–8 °C przez cały rok
- Nacieki
- ubogie; stalaktyty i stalagmity zachowane tylko w miejscach niedostępnych
- Dawne nazwy
- Spelunca Regia, Grota Królewska; używana jest też forma Grota Łokietka
- Legenda
- schronienie Władysława Łokietka przez około sześć tygodni w ucieczce przed wojskami Wacława II; wejście zamyka krata w kształcie pajęczej sieci
- Status
- uznana za zabytek w 1927 roku
- Udostępnienie
- trasa z drewnianymi schodami i oświetleniem elektrycznym, zwiedzanie z przewodnikiem
- Druga jaskinia parku
- Jaskinia Ciemna — stanowisko archeologiczne z osadami paleolitycznymi
- Czas zwiedzania
- około pół godziny w jaskini, z podejściem i oczekiwaniem półtorej do dwóch godzin
- W pobliżu
- Dolina Prądnika, Maczuga Herkulesa, zamek w Pieskowej Skale, ruiny zamku w Ojcowie
- Aktualne godziny i bilety
- oficjalny serwis Ojcowskiego Parku Narodowego
Kiedy najlepiej
Początek sezonu i najprzyjemniejsze podejście: Dolina Sąspowska jest wtedy zielona i jeszcze cicha. Nietoperze kończą zimowanie, więc terminy udostępnienia mogą się zmieniać.
Pełnia ruchu i kolejki w szczycie dnia, ale też chłód w jaskini, który w upał jest wart stania w ogonku. Najlepiej przyjść wcześnie.
Najładniejsza pora na cały park: wąwozy przebarwiają się, a odwiedzających jest wyraźnie mniej. Dobry moment, by połączyć jaskinię z Maczugą Herkulesa.
Jaskinia jest schronieniem nietoperzy i w tym okresie zwiedzanie bywa wstrzymane. Szlaki doliny pozostają otwarte i zimą są wyjątkowo spokojne.
Inne atrakcje w Krakowie
Odległości w linii prostej od „Jaskinia Łokietka" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.
Gdzie spać blisko
Pracujemy nad listą sprawdzonych obiektów w regionie Kraków. Jeśli prowadzisz pensjonat, domek lub apartament w okolicy — zgłoś swój obiekt.
Dodaj swój obiekt →