Gdzie to jest i jak duże
Jaskinia tkwi w Raptawickiej Turni, po zachodniej stronie Doliny Kościeliskiej, około czterech i pół kilometra od Kir i mniej więcej sto metrów powyżej Skały Pisanej. Otwór leży na wysokości około 1146 metrów nad poziomem morza, blisko sto dwadzieścia metrów nad dnem doliny; drugi, wyższy otwór podawany jest na około 1152 metrach.
Po pomiarach wykonanych na zlecenie Tatrzańskiego Parku Narodowego w latach 2013–2014 długość jaskini określono na 536 metrów — w starszych opracowaniach, opartych na planach z 1943 i 1952 roku, podawano zaledwie sto pięćdziesiąt. Głębokość wynosi 22,4 metra, a deniwelacja 27,2 metra.
Główny otwór ma około trzech metrów przekroju i nie jest wejściem, przez które się wchodzi — jest wejściem, przez które się zjeżdża. Zaraz za nim czeka czterometrowy próg, pokonywany po stalowej drabinie. To ten moment decyduje, czy jaskinia komuś odpowiada, czy nie.
Jedna komora, która robi całe wrażenie
Drabina kończy się w komorze głównej — jednej wielkiej sali o wymiarach około dziesięć na czterdzieści metrów i wysokości od dziesięciu do piętnastu. W jej stropie otwierają się dwa niewielkie kominy. Pod ziemią w Tatrach rzadko dostaje się taką przestrzeń bez liny i bez przewodnika, i to jest właściwy powód, żeby tu przyjść.
Z komory rozchodzą się dwa ciągi. Lewy Korytarz kończy się lejem, który prowadzi w stronę Jaskini Mylnej; ze względu na bezpieczeństwo zwiedzających został zasypany. Prawy Korytarz otwiera się w wysoką, szesnastometrową galerię o szerokości od pięciu do dziewięciu metrów, a dalej dwiema studniami — czterometrową i czterometrową z połową — opada do Sali pod Zawaliskiem.
Największą salą jaskini jest jednak Dolna Komora: około piętnaście na dwadzieścia metrów, do dziesięciu metrów wysokości, z dnem zawalonym wielkimi głazami. W jej zachodniej ścianie niski otwór prowadzi do Partii Zachodnich. Osobną historią są Partie Przystropowe — siedemdziesiąt kilka metrów korytarzy wchodzących przez strop na początku Prawego Korytarza, w najwyżej położone miejsce całej jaskini.
Czytanie ścian: zawalisko na górze, woda pod ciśnieniem na dole
Górna część jaskini powstała inaczej niż dolna i widać to bez żadnego przygotowania. Na górze rządzi zawalisko: strop obecnych komór to dawniej były ich spody, które się zapadły, dlatego wszystko jest tu kanciaste i poszarpane.
Niżej ściany są gładkie, a w stropie siedzą kotły wirowe — zagłębienia wytoczone wirującą wodą. To znak, że korytarz był kiedyś całkowicie zalany i woda płynęła nim pod ciśnieniem, a nie leniwym strumieniem po dnie.
Namulisko kryje bloki wapienia i żwiry, a w osadach znaleziono szczątki zwierząt plejstoceńskich. Jaskinia jest też zimowiskiem nietoperzy, więc ciszę warto traktować jako element wyposażenia, a nie uprzejmość.
Pawlikowski, zamurowany dentysta i rok 2015
Miejscowi znali tę dziurę od dawna, ale do literatury wprowadził ją Jan Gwalbert Pawlikowski, który opisał i nazwał jaskinię w 1887 roku. Jego nazwisko nosi dziś cały system, do którego Raptawicka należy.
Najdziwniejszy epizod w dziejach jaskini wydarzył się w 1938 roku: zakopiański dentysta zamurował się w końcowym korytarzu z zamiarem odebrania sobie życia, ale zamiaru nie dokończył. Pozostawił po sobie obraz Matki Boskiej, inskrypcję i świecznik.
Nowsza historia jest już geodezyjna i sportowa. W latach 2013–2014, przy okazji parkowych pomiarów, F. Filar i M. Parczewski odnaleźli i udokumentowali nowe partie — część z nich prawdopodobnie znano wcześniej, ale nikt ich nie zmierzył. W lutym 2015 roku koniec Lewego Korytarza połączono z korytarzem nad Kominem Łączącym w Jaskini Mylnej i tak Raptawicka, Mylna oraz Obłazkowa stały się jednym systemem Jaskiń Pawlikowskiego.
Jak dotrzeć
- Z Zakopanego — autobusem lub busem do Kir, dalej Doliną Kościeliską pieszo
- Szlakiem — czarny szlak do Raptawickiej odbija powyżej Polany Pisanej i na początku biegnie razem z czerwonym do Jaskini Mylnej
- Podejście — około piętnastu minut od dna doliny, końcowy odcinek ubezpieczony łańcuchem
- Powrót — tą samą drogą albo przez Jaskinię Mylną
- Samochodem — płatne parkingi przed wejściem do doliny, dalej obowiązuje zakaz wjazdu
Dobre rady
Oświetlenia w jaskini nie ma i nigdy nie było, więc czołówka jest warunkiem wejścia, a nie udogodnieniem. Ręce przydają się na drabinie i na łańcuchu w podejściu, dlatego latarka trzymana w dłoni to zły pomysł. Zapasowe baterie waży się w gramach, a zyskuje w spokoju.
W środku jest zimno i wilgotno niezależnie od tego, co dzieje się w dolinie. Kurtka i porządne buty z podeszwą, która trzyma na mokrym wapieniu, zmieniają tę wizytę z nieprzyjemnej w zupełnie zwyczajną.
Raptawicka jest trudniejsza od Mroźnej i inna niż Mylna: nie ma tu labiryntu ani przeciskania się na czworakach, ale jest pionowy próg na wejściu. Z małymi dziećmi lepiej wybrać Mroźną. Warto też pamiętać, że park zamyka trasy po oberwaniach skalnych — jesienią 2024 roku jaskinię i szlak zamknięto po obrywie w korytarzu bocznym i otwarto dopiero po kontroli ratowników, więc przed wyjściem z Kir sensownie jest sprawdzić, czy trasa działa.
Jak dojechać i praktyczne info
- Lokalizacja
- Raptawicka Turnia, zachodnia strona Doliny Kościeliskiej, Tatry Zachodnie, województwo małopolskie
- Otwór
- około 1146 m n.p.m., drugi otwór około 1152 m; blisko 120 m nad dnem doliny
- Dojście od Kir
- około 4,4 km doliną, potem około 15 minut podejścia
- Długość
- 536 m po pomiarach z lat 2013–2014 (starsze plany podawały 150 m)
- Głębokość i deniwelacja
- 22,4 m głębokości, 27,2 m deniwelacji
- Komora główna
- około 10 × 40 m, wysokość 10–15 m, dwa kominy w stropie
- Dolna Komora
- największa sala: około 15 × 20 m, do 10 m wysokości, dno z głazów
- Partie Przystropowe
- około 71 m korytarzy, najwyższy punkt jaskini
- Wejście do środka
- czterometrowy próg po stalowej drabinie zaraz za otworem
- Oświetlenie
- brak — konieczna własna czołówka lub latarka
- Zwiedzanie
- samodzielne, bez przewodnika
- Geologia
- górne partie zawaliskowe, dolne z gładkimi ścianami i kotłami wirowymi po wodzie płynącej pod ciśnieniem
- Znaleziska
- szczątki zwierząt plejstoceńskich w osadach namuliska
- Przyroda
- zimowisko nietoperzy
- Opis naukowy
- Jan Gwalbert Pawlikowski, 1887
- System
- Jaskinie Pawlikowskiego razem z Mylną i Obłazkową; połączenie z Mylną w lutym 2015
- Ochrona
- Tatrzański Park Narodowy, własność Skarbu Państwa
- Aktualne godziny i zasady wstępu
- oficjalny serwis Tatrzańskiego Parku Narodowego
Kiedy najlepiej
Podejście bywa śliskie po roztopach, a łańcuch na końcówce jest wtedy najbardziej przydatny. W jaskini wody nie brakuje, więc buty przemakają szybciej niż się spodziewasz.
Największy ruch w dolinie i najwyraźniejszy kontrast temperatur po wejściu do komory głównej. Czołówka i kurtka obowiązkowo, nawet przy trzydziestu stopniach na szlaku.
Najlepszy moment: dolina się przerzedza, a światło w otworze wejściowym daje najładniejsze widoki z wnętrza na zewnątrz. To także pora, w której park najczęściej kontroluje stan tras po obrywach.
Nietoperze zimują i spokój jest wtedy ważniejszy niż zwiedzanie, a podejście przy oblodzeniu robi się poważne. Dolinę Kościeliską warto przejść i tak, choćby do Bramy Kraszewskiego.
Inne atrakcje w Zakopanem
Odległości w linii prostej od „Jaskinia Raptawicka" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.
Gdzie spać blisko
Pracujemy nad listą sprawdzonych obiektów w regionie Zakopane. Jeśli prowadzisz pensjonat, domek lub apartament w okolicy — zgłoś swój obiekt.
Dodaj swój obiekt →