Atrakcja regionu Zakopane

Jaskinia Mroźna w masywie Organów — tatrzańska jaskinia, która straciła prąd

Jeden długi korytarz w zboczu Doliny Kościeliskiej, przez sześćdziesiąt lat jedyna oświetlona elektrycznie jaskinia w polskich Tatrach. Po remoncie i ponownym otwarciu w 2023 roku oświetlenia już nie ma i trzeba wejść z własną latarką.

fot. AvantaR, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Jeden korytarz w zboczu Organów

Jaskinia przebija wschodnie zbocze Doliny Kościeliskiej w masywie Organów, sto dwadzieścia metrów ponad dnem doliny. Wejście leży na wysokości 1100 metrów, wyjście na 1112 metrach nad poziomem morza, a cała jaskinia mierzy 773 metry. Liczba jest nowa: pomiary wykonane na zlecenie parku między listopadem 2013 a marcem 2014 roku podniosły ją z dawnych 560 metrów, a deniwelację obniżyły z 44,5 do 41,6 metra.

W skali Tatr to jaskinia mała i w zasadzie pojedynczy korytarz o rozwinięciu poziomym — powstała tam, gdzie płynęły podziemne wody Kościeliskiego Potoku. Zwiedzanie zaczyna się od sztucznie przebitego w 1953 roku otworu północnego, więc idzie się odwrotnie niż ci, którzy jaskinię odkrywali.

Pierwsze dziesięć metrów to betonowy tunel, a potem zaczyna się właściwa jaskinia: wysoka szczelina zwana Cmentarzyskiem Nacieków, korytarz Zwalisko z dnem z wielkich głazów, Biały Chodnik o ścianach pokrytych mlekiem wapiennym, Komora Złomisk i największa sala jaskini, Wielka Komora o wymiarach dwadzieścia pięć na dziesięć metrów i wysokości do dziesięciu. Dalej mija się naciek Zasłona, Sabałowe Jeziorko, Ogródek ze skupieniem stalagmitów, Pochyłą Salę z Piaskowymi Stawkami i wychodzi przez Komorę Wstępną.

Sześćdziesiąt lat żarówek i powrót do latarki

Mroźną udostępniono zwiedzającym 12 lipca 1953 roku. Przez pierwsze trzy lata chodziło się po niej przy świetle lamp karbidowych, świec i latarek, a po trzyletnim remoncie, od 1959 roku, jaskinia dostała oświetlenie elektryczne zasilane agregatem spalinowym — jako jedyna wśród polskich jaskiń tatrzańskich. Tak działała do 2020 roku.

Po kolejnym remoncie jaskinię otwarto ponownie w 2023 roku, tym razem bez instalacji elektrycznej: oświetlenie zlikwidowano, a do wejścia potrzebna jest własna latarka albo czołówka. To zbliżyło Mroźną do sąsiedniej Jaskini Mylnej, choć trasa pozostała znacznie łatwiejsza — nie ma tu przeciskania się ani trawersów.

Druga osobliwość administracyjna została bez zmian: Mroźna jest jedyną tatrzańską jaskinią, do której kupuje się bilet. Samo zwiedzanie zajmuje od dwudziestu do czterdziestu minut, w zależności od tempa i tego, ile czasu poświęci się na nacieki. Jaskinia jest udostępniona od początku maja do końca października.

Skąd ta nazwa i co w środku rośnie na ścianach

Zwykle tłumaczy się nazwę wprost: stała, niska temperatura około sześciu stopni, powiewy zimnego powietrza i białe nacieki, które do złudzenia przypominają szron. Współodkrywca jaskini Stefan Zwoliński podawał jednak w swoich notatkach inny powód — nazwał ją „Grotą Mroźną” jako odpowiednik Jaskini Zimnej, z którą, jak przypuszczał, kiedyś musiała się łączyć.

Szata naciekowa jest uboga, ale to właśnie najbogatsza spośród udostępnionych do masowego zwiedzania jaskiń polskich Tatr. Są tu stalaktyty, stalagmity, polewy i draperie, a także mleko wapienne. Warto przystanąć przy brązowej Zasłonie zaraz za Wielką Komorą, a najładniejsze formy stoją w salce obok Ogródka — część stalagmitów w samym Ogródku została zresztą ustawiona sztucznie na namulisku.

Jaskinia jest wilgotna, miejscami pada w niej stały „podziemny deszcz”, a okresowe cieki spływają do niewielkiego wywierzyska w dnie doliny, powyżej Bramy Kraszewskiego. Sabałowe Jeziorko, największy zbiornik wodny w jaskini, też jest dziełem człowieka: przed pracami udostępniającymi naturalnych jeziorek było tu znacznie więcej.

Odkrycie i późniejsze przekopy

Jaskinię odkryli Stefan Zwoliński i Jerzy Zahorski w połowie maja 1934 roku, poznając najpierw niewiele ponad sześćdziesiąt metrów. We wrześniu tego samego roku Władysław Gorycki dotarł do zaklinowanej płyty za Pochyłą Salą, a dzień później obaj z Zwolińskim rozbili ją i weszli w miejsce zwane dziś Ogródkiem.

Do poważnych prac wrócono dopiero w marcu 1950 roku. Wynajęci robotnicy poszerzyli i osuszyli znane przejścia oraz odmulili korytarze, odkrywając kolejne trzysta metrów głównego ciągu. Po wizji lokalnej Komisja Speleologiczna Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego zdecydowała o udostępnieniu jaskini, przebito wtedy otwór północny i powstały przekopy, którymi dziś przechodzą turyści — jeden z nich wykonano jeszcze w 1937 roku, inny w latach pięćdziesiątych.

Historia odkrywania nie skończyła się razem z udostępnieniem. 29 października 2000 roku Jakub Nowak odkrył Wiszący Korytarz, odgałęziający się w stronę Jaskini Zimnej, co wydłużyło Mroźną o sześćdziesiąt metrów. Tej części, podobnie jak kilku innych bocznych korytarzyków, nie udostępniono do zwiedzania.

Jak dotrzeć

  • Z Zakopanego — autobusem lub busem do Kir, dalej Doliną Kościeliską pieszo
  • Szlakiem — czarny szlak zaczyna się przy drewnianym mostku powyżej polany Stare Kościeliska, obok Lodowego Źródła
  • Podejście — jednokierunkowo Żlebem pod Wysranki, 20–30 minut w górę, zejście innym wariantem 10–15 minut
  • Samochodem — płatne parkingi przed wejściem do doliny; dalej obowiązuje zakaz wjazdu

Dobre rady

Latarka jest teraz warunkiem wejścia, nie udogodnieniem — najlepiej czołówka, bo ręce przydają się na schodach, których jest w Mroźnej kilka ciągów. Warto mieć zapasowe baterie i kurtkę: sześć stopni przy pełnej wilgotności wystarcza, by zmarznąć w ciągu kilkunastu minut.

Mroźna jest najłagodniejszą z udostępnionych jaskiń Doliny Kościeliskiej, więc z dziećmi albo na pierwszy raz pod ziemią nadaje się lepiej niż Mylna czy Raptawicka. Jeśli planuje się więcej niż jedną jaskinię w ciągu dnia, wygodnie zacząć od Mroźnej po drodze w górę doliny. Poza sezonem, czyli od listopada do końca kwietnia, do środka się nie wchodzi.

Jak dojechać i praktyczne info

Lokalizacja
wschodnie zbocze Doliny Kościeliskiej, masyw Organów, Tatry Zachodnie, województwo małopolskie
Otwory
wejściowy 1100 m n.p.m., wyjściowy 1112 m n.p.m.; 120 m ponad dnem doliny
Długość
773 m; deniwelacja 41,6 m — po pomiarach z lat 2013–2014
Charakter
praktycznie pojedynczy korytarz o rozwinięciu poziomym, wymyty wodami Kościeliskiego Potoku
Oświetlenie
brak od remontu — od 2023 roku konieczna własna latarka lub czołówka
Dawne oświetlenie
elektryczne z agregatu spalinowego w latach 1959–2020, jedyne w polskich jaskiniach tatrzańskich
Czas zwiedzania
20–40 minut w jaskini, 20–30 minut podejścia, 10–15 minut zejścia
Największa sala
Wielka Komora, 25 × 10 m, wysokość do 10 m
Szata naciekowa
uboga, ale najbogatsza wśród udostępnionych jaskiń polskich Tatr; stalaktyty, stalagmity, polewy, draperie, mleko wapienne
Temperatura
około 6 °C, wysoka wilgotność, miejscami stały podziemny deszcz
Odkrycie
Stefan Zwoliński i Jerzy Zahorski, maj 1934; udostępnienie 12 lipca 1953
Późniejsze odkrycia
Wiszący Korytarz — Jakub Nowak, 29 października 2000, plus 60 m długości
Ochrona
Tatrzański Park Narodowy; obok nieudostępnione Jaskinia Zimna i Jaskinia między Żleby
Sezon
od początku maja do końca października
Mapa: Google Maps · 49.2408, 19.8675

Kiedy najlepiej

Wiosna

Sezon zaczyna się na początku maja, a dojście bywa jeszcze mokre po roztopach. W jaskini wody jest wtedy najwięcej i podziemny deszcz pada najgęściej.

Lato

Najwięcej ludzi na szlaku i najwyraźniejsza różnica temperatur: sześć stopni w środku po dwudziestu kilku w dolinie. Czołówka i kurtka obowiązkowo.

Jesień

Październik to najlepszy moment — dolina pustoszeje, a warunki w jaskini są stabilne. Z końcem miesiąca trasa zamyka się na zimę.

Zima

Jaskinia jest poza sezonem i niedostępna. Dolinę Kościeliską i tak warto wtedy przejść, choćby po to, żeby zobaczyć przełom w śniegu.

Inne atrakcje w Zakopanem

Odległości w linii prostej od „Jaskinia Mroźna" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.

Jaskinia ObłazkowaMała jaskinia pod Raptawicką Turnią: szeroka, jasna komora wstępna i krótkie czołganie do
~395 m w linii prostej
Jaskinia RaptawickaUdostępniona jaskinia pod Raptawicką Turnią: zejście po drabinie do wielkiej komory, zwied
~404 m w linii prostej
Jaskinia MylnaUdostępniona jaskinia w Dolinie Kościeliskiej: około 300 metrów trasy bez oświetlenia, z c
~415 m w linii prostej
Dolina KościeliskaJedna z najpiękniejszych dolin tatrzańskich — szeroka droga przez polany, wapienne skały i
~2,5 km w linii prostej
Giewont„Śpiący Rycerz” nad Zakopanem z żelaznym krzyżem na szczycie — kultowy widok i wymagające
~4,8 km w linii prostej
Tatrzański Park NarodowyPolska część Tatr pod ochroną: alpejskie granie, kotły lodowcowe, ponad trzydzieści stawów
~4,9 km w linii prostej
Kasprowy WierchSzczyt 1987 m, kolej linowa z Kuźnic od 1936. Punkt widokowy na całe Tatry, zimą najwyższy
~8,4 km w linii prostej
Stary Cmentarz na Pęksowym BrzyzkuZabytkowa nekropolia zasłużonych dla Zakopanego i Tatr, przy drewnianym kościółku — kamera
~8,4 km w linii prostej
KrupówkiGłówny deptak Zakopanego, ~1100 m. Restauracje, oscypki, sklepy z pamiątkami, drewniana ar
~8,7 km w linii prostej
GubałówkaWzgórze 1126 m nad Zakopanem. Kolej szynowa z 1938 wjeżdża na szczyt w 3 minuty. Najsłynni
~8,9 km w linii prostej
Wielka Krokiew im. S. MarusarzaNajsłynniejsza polska skocznia narciarska u stóp Tatr — arena zawodów Pucharu Świata, z ta
~9,1 km w linii prostej
Morskie OkoNajwiększe i najsłynniejsze jezioro tatrzańskie. 35 ha, 1395 m n.p.m., otoczone najwyższym
~15 km w linii prostej

Gdzie spać blisko

Pracujemy nad listą sprawdzonych obiektów w regionie Zakopane. Jeśli prowadzisz pensjonat, domek lub apartament w okolicy — zgłoś swój obiekt.

Dodaj swój obiekt →