Siarka, która zdecydowała o wszystkim
Horyniec stoi na wodach siarczkowych, znanych tutaj od dawna, i to one zbudowały całą późniejszą historię miejsca. Pierwsze udokumentowane łazienki urządził w 1888 roku Aleksander Poniński, właściciel majątku.
Druga wojna światowa przerwała życie zdrojowe, a odbudowa zaczęła się po 1948 roku. Formalny status uzdrowiska Horyniec ma od 1976 roku — i jest to uzdrowisko typu nizinnego, w Polsce rzadkie, bo większość polskich zdrojów leży w górach albo nad morzem.
Drugim surowcem leczniczym jest borowina. Kompleks Domu Zdrojowego kończono etapami w latach 1988–1998, basen uzdrowiskowy otwarto w 2006 roku, a park zdrojowy zrewitalizowano w latach 2013–2015. Dziś we wsi mieszka około dwóch tysięcy dwustu siedemdziesięciu osób.
Pałac, teatr i klasztor w jednym miejscu
Majątek przechodził przez ręce kilku rodzin: najpierw Telefusów — Józef Telefus wyjednał dla Horyńca prawa miejskie w 1748 roku — potem Stadnickich, Ponińskich i Karłowskich. Każda coś po sobie zostawiła.
Pałac Ponińskich w obecnej postaci pochodzi z przebudowy z lat 1905–1912. Obok stoi rzecz znacznie rzadsza: teatr dworski wzniesiony w latach 1843–1846, prywatna scena wiejskiej rezydencji, jakich w Polsce zachowało się niewiele.
Trzeci punkt to barokowy kościół i klasztor franciszkanów z XVIII wieku, otoczony murami o charakterze obronnym. Do tego dochodzi kościół zdrojowy — pierwotnie kaplica z 1818 roku, która potem służyła jako cerkiew, a dziś jest kościołem katolickim. Na cmentarzu parafialnym stoi mauzoleum Ponińskich, w centrum — pomnik Wolności.
Roztocze zaczyna się za ostatnim domem
Horyniec leży na granicy dwóch krajobrazów. Na północ i wschód wchodzi się w Roztocze Wschodnie — pofalowane, mocno zalesione, z wąwozami i strumieniami; na południe i zachód rozciąga się płaski Płaskowyż Tarnogrodzki.
Od stacji kolejowej prowadzi trzydziestokilometrowa trasa rowerowa doliną Brusienki, wpisana w sieć Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo. Pieszo od Horyńca odchodzi zielony szlak świętego Brata Alberta w stronę Narola.
Granica państwowa jest stąd blisko — około czterech kilometrów — i to widać w krajobrazie: kamienne krzyże, resztki cerkwi i cmentarze należą tu do codzienności, bo przed 1947 rokiem była to wieś mieszana, z ludnością polską i ukraińską.
Jak dotrzeć
- Koleją — stacja Horyniec-Zdrój leży na linii numer 101 Munina–Hrebenne; pociągi regionalne jadą stąd przez Lubaczów w stronę Jarosławia i Rzeszowa.
- Samochodem — drogą wojewódzką 867, która łączy Sieniawę z Hrebennem i prowadzi przez Oleszyce, Lubaczów i Basznię Dolną.
- Autobusem — kursy w stronę Lubaczowa i Jarosławia, co dla osób bez samochodu jest zwykle najprostszym rozwiązaniem.
- Rowerem — przez okolicę przebiega Green Velo, a trasa doliną Brusienki startuje wprost przy dworcu.
Czego się tu spodziewać
Horyniec jest cichy i mało turystyczny w porównaniu z uzdrowiskami Dolnego Śląska czy Beskidów. Nie ma deptaka pełnego atrakcji, jest park, zdrój, pałac i las — i dla wielu odwiedzających właśnie to stanowi zaletę.
Wody siarczkowe mają wyraźny zapach, do którego trzeba się przyzwyczaić w pierwszym dniu. To normalna cecha tego typu wód, nie usterka.
Dobrym pomysłem jest połączenie pobytu z wyjazdem na Roztocze: Narol, Susiec i Rezerwat Czartowe Pole są w zasięgu jednego dnia, a cerkwie oraz drewniane kościoły powiatu lubaczowskiego tworzą własną, ciekawą trasę.
Jak dojechać i praktyczne info
- Lokalizacja
- gmina Horyniec-Zdrój, powiat lubaczowski, województwo podkarpackie — na styku Roztocza Wschodniego i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, około czterech kilometrów od granicy z Ukrainą
- Mieszkańcy
- 2274 osoby według danych z 2024 roku
- Status uzdrowiska
- od 1976 roku; uzdrowisko typu nizinnego, rzadkiego w Polsce
- Surowce lecznicze
- wody siarczkowe i borowina
- Początki kuracji
- pierwsze udokumentowane łazienki urządzone w 1888 roku przez Aleksandra Ponińskiego
- Zabytki
- pałac Ponińskich po przebudowie z lat 1905–1912, teatr dworski z lat 1843–1846, barokowy kościół i klasztor franciszkanów z XVIII wieku, kościół zdrojowy z kaplicy z 1818 roku, mauzoleum Ponińskich
- Zdrój dziś
- Dom Zdrojowy budowany w latach 1988–1998, basen uzdrowiskowy z 2006 roku, park zdrojowy zrewitalizowany w latach 2013–2015
- Szlaki
- zielony szlak świętego Brata Alberta do Narola; trasa rowerowa doliną Brusienki o długości trzydziestu kilometrów
- Aktualne godziny i bilety
- strona gminy Horyniec-Zdrój
Kiedy najlepiej
Roztocze budzi się wtedy najładniej — w wąwozach kwitnie podszyt, a strumienie są pełne. Park zdrojowy po rewitalizacji wygląda o tej porze najlepiej.
Najwięcej kuracjuszy i najdłuższe dni, dobre na wyjazdy w głąb Roztocza. Upały na płaskowyżu bywają dokuczliwe, więc las daje tu wyraźną ulgę.
Zalesione Roztocze przebarwia się na dużych powierzchniach, a ruch wyraźnie maleje. Najlepsza pora na trasę rowerową doliną Brusienki.
Cicho i bez tłumów; życie toczy się w Domu Zdrojowym i przy basenie. Krajobraz pogranicza bez liści odsłania krzyże i resztki dawnej zabudowy, zwykle schowane w zieleni.
Inne atrakcje w województwie podkarpackim
Odległości w linii prostej od „Horyniec-Zdrój" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.
Gdzie spać blisko
Pracujemy nad listą sprawdzonych obiektów w regionie Województwo podkarpackie. Jeśli prowadzisz pensjonat, domek lub apartament w okolicy — zgłoś swój obiekt.
Dodaj swój obiekt →