Sól przed siarką
Solec leży na łagodnym wzniesieniu nad rzeką Rzoską, na pograniczu Wyżyny Małopolskiej i Kotliny Sandomierskiej, siedemnaście kilometrów na południowy wschód od Buska-Zdroju. Mieszka tu nieco ponad osiemset osób, a wieś jest siedzibą gminy, która nosi jej nazwę.
Nazwa jest starsza od uzdrowiska o kilkaset lat i pochodzi od słonych źródlisk na okolicznych łąkach. Miejscowość znana jest od pierwszej połowy XIV wieku; w połowie XV stulecia należała do Jana Feliksa Tarnowskiego, a od 1508 roku, razem ze Zborowem, do rodziny Zborowskich. Od XVIII wieku warzono tu sól z miejscowych wód — i właśnie to zajęcie doprowadziło przypadkiem do odkrycia, na którym Solec żyje do dziś.
W 1818 roku nadradca górniczy Wilhelm Gottlob Becker, szukając soli, natrafił na źródło wód siarczkowych. Kąpiele zaczęto stosować około 1820 roku, a w 1837 roku Karol Godeffroy założył właściwe uzdrowisko: powstały budynki lecznicze, kąpielowe i mieszkalne, a do założenia przyłączono około stu hektarów lasu iglastego. Obecną nazwę, z członem „Zdrój”, wieś otrzymała dopiero w 1974 roku.
Woda, której nie da się pomylić
Solecka woda siarczkowa ma stężenie jonów siarczkowych rzędu 103 miligramów na litr — najwyższe spośród wód leczniczych dostępnych w Polsce i jedno z najwyższych w Europie. To nie jest subtelna różnica: siarkowodór czuć w powietrzu wokół łazienek, a po kąpieli zapach trzyma się skóry przez dłuższą chwilę. Kuracjusze przyzwyczajają się do tego pierwszego dnia, odwiedzający — rzadko kiedy.
W okolicy natrafiono później na solankę o zawartości siarkowodoru wielokrotnie wyższej niż w ujęciach dotąd eksploatowanych, co stawia Solec w zupełnie osobnej kategorii nawet na tle innych uzdrowisk siarczkowych. Dla pacjenta oznacza to krótsze i ściślej dawkowane zabiegi, prowadzone zawsze pod nadzorem.
Profil leczenia wynika wprost z właściwości wody. Leczy się tu schorzenia narządu ruchu, choroby reumatyczne, następstwa urazów ortopedycznych, choroby skóry i alergie, a także — co ma długą, bo sięgającą połowy XIX wieku tradycję — reumatoidalne zapalenie stawów, osteoporozę, dyskopatie i zatrucia metalami ciężkimi. Picie wody nie jest tu głównym zabiegiem; sednem są kąpiele.
Łazienki, wille i stary drzewostan
Zabudowa zdrojowa skupia się w parku zdrojowym, który przylega do sosnowego lasu o powierzchni około stu dwudziestu hektarów i do zalewu. Cały zespół uzdrowiska z XIX i XX wieku jest wpisany do rejestru zabytków decyzją z 30 lipca 2019 roku — obejmuje między innymi łazienki z lat 1922–1926, sanatorium „Świt” z 1875 roku, pensjonat „Jasna” z 1907 roku, pawilon kąpieli mułowych z lat 1932–1934 oraz wille „Prus” (1903–1908) i „Irena” (1911).
Stary park ma drzewostan, jakiego trudno się spodziewać po wsi tej wielkości: rosną tu między innymi sosna wejmutka, platan i magnolia — ślad po dziewiętnastowiecznej modzie na gatunki egzotyczne w założeniach zdrojowych. Spacer alejkami zajmuje kwadrans, ale to właśnie te drzewa, a nie budynki, nadają miejscu charakter.
Z dawnego Solca zostało też trochę historii pozauzdrowiskowej. Jest cmentarz parafialny z pierwszej połowy XIX wieku, również zabytkowy, oraz kościół świętego Mikołaja z lat 1937–1939, który zastąpił nieistniejącą już świątynię z przełomu XIV i XV wieku. W okolicy znaleziono nawet egipską figurkę uszebti z II wieku naszej ery — przedmiot, który trafił tu ścieżkami, o jakich można już tylko spekulować.
Jak dotrzeć
- Samochodem — najprościej od Buska-Zdroju, siedemnaście kilometrów na południowy wschód; trasa jest łatwa, z dala od głównych tras tranzytowych.
- Komunikacją — dojazd odbywa się autobusami i busami przez Busko-Zdrój, które pełni tu rolę węzła przesiadkowego dla całego Ponidzia.
- Pieszo — czerwony szlak łączy Solec-Zdrój z Buskiem-Zdrojem, a zielony prowadzi z Wiślicy przez wieś do Grochowisk.
- Rowerem — okolica jest płaska i mało ruchliwa, więc jednodniowe pętle do Stopnicy czy nad Nidę układają się same.
Dobre rady
Solec nie jest uzdrowiskiem do zwiedzania w tradycyjnym sensie — park i zabytkowe łazienki obejdzie się w godzinę. Ma za to sens jako przystanek w podróży po Ponidziu, gdzie w zasięgu krótkiej jazdy leżą Busko-Zdrój, Wiślica z kolegiatą i podziemiami oraz Stopnica. Dwa, trzy dni wystarczą, żeby połączyć kurację z objechaniem okolicy.
Kto przyjeżdża na kąpiele, powinien wziąć pod uwagę zapach: siarkowodór osiada na ubraniu i we włosach, a w upalne dni czuć go w całym parku. Jest to zarazem dowód, że woda działa, i powód, dla którego warto spakować coś do przebrania. Latem przyjemniejszą porą na zabiegi jest poranek, zanim nagrzeje się powietrze między budynkami.
Jak dojechać i praktyczne info
- Lokalizacja
- województwo świętokrzyskie, powiat buski, gmina Solec-Zdrój; nad rzeką Rzoską, 17 km od Buska-Zdroju
- Surowiec leczniczy
- wody siarczkowe o stężeniu jonów siarczkowych około 103 mg/l — najwyższym w Polsce
- Odkrycie wód
- 1818 rok, Wilhelm Gottlob Becker, podczas poszukiwań soli
- Początek uzdrowiska
- kąpiele od około 1820 roku; zakład zdrojowy założony w 1837 roku przez Karola Godeffroya
- Profil leczenia
- narząd ruchu, choroby reumatyczne, schorzenia ortopedyczno-urazowe, choroby skóry i alergie
- Zabytki
- zespół uzdrowiska w rejestrze zabytków od 30 lipca 2019 roku: łazienki (1922–1926), sanatorium „Świt” (1875), pawilon kąpieli mułowych (1932–1934), wille „Prus” i „Irena”
- Park zdrojowy
- stary drzewostan z sosną wejmutką, platanem i magnolią; przylega do około 120 ha lasu sosnowego i do zalewu
- Nazwa
- do 1974 roku miejscowość nazywała się po prostu Solec
- Czas zwiedzania
- godzina na park i zabudowę zdrojową; dwa–trzy dni z Ponidziem
- Aktualne godziny i bilety
- oficjalny serwis gminy Solec-Zdrój
Kiedy najlepiej
Park budzi się wcześnie, bo okolica jest ciepła i nisko położona. Dobry moment na kurację połączoną z objazdem Ponidzia, zanim zrobi się gorąco.
Najwięcej kuracjuszy i najmocniej czuć siarkę w nagrzanym powietrzu. Cień starych drzew i pobliski zalew ratują sytuację; zabiegi lepiej planować rano.
Najprzyjemniejsza pora: chłodniej, spokojniej, a stary drzewostan parku pokazuje wtedy pełnię kolorów. Szlaki na Ponidziu są puste.
Sezon czysto leczniczy. Z wioski znika ruch turystyczny, zostaje park, las sosnowy i zabiegi — bez żadnych dodatkowych atrakcji, ale też bez kolejek.
Inne atrakcje w województwie świętokrzyskim
Odległości w linii prostej od „Solec-Zdrój — uzdrowisko" — policzone z rzeczywistych współrzędnych. Drogą bywa dłużej.
Gdzie spać blisko
Pracujemy nad listą sprawdzonych obiektów w regionie Województwo świętokrzyskie. Jeśli prowadzisz pensjonat, domek lub apartament w okolicy — zgłoś swój obiekt.
Dodaj swój obiekt →